امكان طىّ طریق، قبل از وصول به ولىّ الهى‏

پس مجمل بحث نسبت به قضیّه رجوع انسان به فرد آگاه این شد اگر انسان ـ انسان ناقص ـ ولیّی را پیدا کرد، در آنجا حتماً و الزاماً باید خود را به او بسپرد. اگر پیدا نکرد، ، اگر وصّی ظاهر [وجود داشته] باشد و انسان بتواند از او استفاده کند، به او باید مراجعه کند. اگر وصّی ظاهر پیدا نشد، انسان باید عمل بر طبق تکالیف یقینی بکند و با افرادی که دارای اطّلاع هستند، به عنوان فرد خبیر باید در ارتباط باشد. این می‌شود سلوک و این همانی است که ما در روش بزرگان می‌بینیم.

مرحوم آقا مدتی با مرحوم علاّمه طباطبائی، مدتی با مرحوم آقاشیخ عبّاس قوچانی بودند بعد رجوع به مرحوم آقای انصاری می‌کنند و بعد آقای انصاری که به ایشان نگفتند سراغ آقای حدّاد برو؛ نکته اینجاست! اصلاً نگفتند؛ برای خود آقا روشن شد. دید اینجا چه خبر است و اصلاً بدون اینکه ایشان به آقای انصاری بگوید، رفت پیش آقای حدّاد. یعنی چه؟ یعنی خداوند برای ایشان این راه را روشن کرده و از اینجا متوجّه می‌شویم که آن الزامی که به‌واسطه بعضی از بینش‌ها و تحمیلی که روی یک قضیّه نسبت به همه باید اعمال بشود، این الزام غلط است و این تحمیل غلط است و هر کسی بر طبق بینش خود بینه و بین الله باید آن مسیر حرکت إلی الله را انتخاب کند و به دیگری نباید تحمیل کند.

این مطلبی که من از بعد از زمان مرحوم آقا می‌گفتم: آن بینشی که شما نسبت به هر قضیّه داری برای خودت است و به دیگری نگو، من امروز را می‌دیدم! مشکلاتی را که پیدا می‌شود، من می‌دیدم و احساس می‌کردم و در اینجا قسم می‌خورم بینی و بین الله که از زمان ارتحال مرحوم آقا تا الآن، نسبت به جریانات کمترین تغییری در بینش من پیدا نشده است. همین [کیفیتی] را که الآن من احساس می‌کنم، بعد از زمان مرحوم آقا هم، همین احساس را داشتم. قضیّه فرقی نکرده است. حالا متوجه شدید معنای وصایت چیست و وصایت چه جایگاهی در حرکت انسان دارد؟ وصایت یک امر الزامی نیست که هر شخصی موظّف باشد پس از خود فردی را بعنوان وصیّ قرار دهد و یا اینکه افراد ملزم باشند به او مراجعه کنند.