امكان طىّ طریق، قبل از وصول به ولىّ الهى‏

علامه طهرانی: شرط اصلی سلوک و حرکت رجوع به استاد کامل است

این آن نکته‌ای است که ما تا زمان تألیف کتابهای مرحوم آقا آن‌طور که باید و شاید به این نکته نرسیده بودیم. البتّه جای سؤال هست. بزرگان در کتاب هایشان و در کلامشان، در باره رجوع به استاد کامل و ولیّ کامل، چه خود معصوم علیه السّلام و یا نائب خاصّ او - که عبارت است از آن ولیّ و استاد کامل – مطالبی را کم و بیش دارند. امّا قبل از مرحوم آقا و تألیفات ایشان، این‌طور واضح و آشکار سابقه نداشته است.

مرحوم آقا در کتاب‌هایشان از این مسئله با عبارات مختلف پرده بر می‌دارند و صریحاً می‌فرمایند:

«وصول به مقام احدیّت و فناء در ذات حضرت حقّ بدون استاد کامل میسّر نخواهد بود.»¹

مرحوم قاضی ـ رضوان الله علیه ـ ایشان هم بر همین نکته تأکید داشتند. مرحوم حدّاد ـ رضوان الله علیه ـ ایشان هم مبیّن این جهت بودند. مرحوم انصاری ـ رضوان الله علیه ـ ایشان هم دائماً از رجوع به استاد کامل برای شاگردان خودشان دم می‌زدند و بالأخره مرحوم والد ـ أعلیٰ الله مقامه ـ ما می‌بینیم که هم در کلامشان آن‌قدر این مطلب را در طول حیاتشان فرمودند که دیگر جای هیچ‌گونه شک و ابهامی باقی نمانده و در کتاب روح مجرّد وقتی که جریان اختلاف رفقای مرحوم انصاری را ذکر می‌کنند، در آنجا به این مطلب تصریح می‌کنند که رجوع به استاد کامل شرط اصلی سلوک انسان و حرکت إلی الله است.²

آیا اساتید علامه طهرانی همه کامل بوده اند

در این زمینه ما با مشکلات عدیده و اشکالات متفاوتی روبه‌رو می‌شویم.

اوّل اینکه: آیا خود ایشان از ابتدای حرکت و سیرشان در خدمت استاد کامل بودند یا نه؟

دوّم اینکه: مطالبی را که ایشان می‌فرمایند:

اگر انسان در حضور استاد کامل نباشد راه وصول شیطان به او هموار و دائماً در خطر دست‌برد شیطان هست

چگونه قبل از رسیدن به مرحوم حدّاد با وجود سالیان متمادی در خدمت بسیاری از بزرگان، این قابل توجیه است؟!