اختلاف کیفیت هدایت بر حسب خصوصیات افراد

در تمام اینها به این کیفیّت؛ از آن طرف، وقتی به باطن نگاه می‌کنیم، می‌بینیم تسلیم محض، انگار نه انگار؛ خدایا! اینها همه کنیزان تو، عبید تو هستند، اسارت می‌خواهی ببری، ببرشان؛ نبری، نبرشان؛ من آمدم تا اینجا وظیفه‌ام را انجام دادم و رفتم؛ شکر تو را که مرا موفّق کردی، عنایت تو شامل حال من شد، توانستم پرونده‌ام را به آخر برسانم. کلام امام حسین این است؛ می‌گوید: شکر خدایا تو را که پرونده من را به آخر رساندی و مرا رو سفید کردی داری می‌بری؛ در این امتحان من رو سفید بار آمدم. این خطابش است؛ امّا [در مورد] اینها خودت [بهتر] می‌دانی!

عاشورا، منصۀ ظهور ظریف ترین تجلیات توحیدی

لذا ما ظریفترین تجلّیات توحیدی را در روز عاشورا می‌بینیم، دقیق‌ترین تجلّیات توحیدی را داریم در روز عاشورا می‌بینیم. واقعاً اگر کسی بیاید به احوال امام حسین تا روز عاشورا نگاه کند، از اوّلی که از مدینه راه افتاد، آمد مکّه و بعد از مکّه آمد، با هر کسی یک طور حرف می‌زند، با هر کسی یک برخورد می‌کند؛ تمام جریانات را، همه را می‌بیند و به بعضی‌ها هم کم و بیش می‌گوید چه اتّفاق خواهد افتاد، اما در عین حال از مسیر ظاهر و رعایت قوانین و مسائلی که در این دنیا مترتّب بر یکدیگر است، یک کمترین ذرّه‌ای کوتاهی نمی‌کند.

در روز عاشورا دور حرم را خندق درست می‌کنند که لشکر نتواند بیاید. امام حسین! تو که می‌دانی دارند می‌کشند، این خندق کندن شما برای چیست؟! نه، این باید انجام بشود؛ یعنی ما نباید هیچ نقطه ضعفی از جریان عاشورا پیدا کنیم. به همه گفته است، در شب عاشورا هم به همه می‌گوید: هر کسی با من بماند فردا کشته می‌شود. حتّی خصوصیّات را هم می‌گوید؛ به حضرت قاسم که می‌رسد -برادرزاده‌اش- می‌گوید: تو هم کشته می‌شوی بَعْدَ أنْ تُبْتَلی بِبَلاءٍ عظیمٍ «بعد از اینکه به یک مصیبتی دچار بشوی.» چون حضرت قاسم به یک وضع فجیعی به شهادت رسید. همه را می‌گوید؛ تو این‌طور، تو این‌طور، تو را دستت را قطع می‌کنند، تو را چه‌کار می‌کنند، انگار تمام صحنه را …، ولی در عین حال برای اینکه کار به بهترین نحو باشد و ابداً احساس امتیاز و تخالفی بین مقام وحدت و مقام کثرت برای هیچ‌کسی پیدا نشود، طوری در هر دو مسیر حرکت می‌کند که نه یهودی به او اعتراض کند و نه نصرانی بتواند اعتراض کند، هیچ‌کس نمی‌تواند! هیچ‌کس نمی‌تواند اعتراض کند. این را می‌گویند جمع بین وحدت و کثرت. این برای چیست؟ برای این است که به توحید دعوت می کند.