تأثیر ذكر در جلاى قلب‏

لذا فریاد حضرت در اغلب خطبه‌های نهج‌البلاغه این است كه: «ای مردم! این دنیا جای عبرت و اعتبار است؛ ای مردم! این دنیا جای تأمل و تفكر است؛ ای مردم! روزی می‌رسد كه همگی از این دنیا می‌روید.»¹

امروز بیش از چهل سال از عمر ما گذشته است، درحالی‌كه روزی سی سال و روزی بیست سال و روزی ده سال بیشتر نداشتیم و روزی هم اصلًا به دنیا نیامده بودیم؛ وقتی‌كه این بنا چنین است، از این به بعد هم گنبد دوّار بر همین منوال می‌گردد و جلو می‌رود. آخر چگونه به ما تفهیم شود كه آن روز دیر و زود دارد، ولی ازبین‌رفتنی نیست.

اینجاست كه افرادی كه حقیقت و واقعیت دنیا برای آنها مسلّم شده است، آن واقعیت را برای امثال ما كه در جلوی چشممان پرده افتاده است روشن می‌كنند؛ حال، عده‌ای می‌پذیرند و حرف آنها را باور می‌كنند، اغلب افراد هم نمی‌پذیرند و حتی اگر به زبان نیاورند با شوخی و مطایبه از كنار این مطالب می‌گذرند و با این دید به مسائل نگاه می‌كنند.

اما اگر ما واقعاً عاقلانه فكر كنیم و بنا را بر محاسبه احتمالات‌² بگذاریم، حتی اگر فرضاً بعد از این دنیا هیچ خبری نباشد نیز ضرر نكرده‌ایم. اگر ما به‌صورت متعارف كه طبیعتاً صحت، سلامتی، آرامش اعصاب و فكر راحت‌تر را به‌دنبال دارد زندگی كردیم و برای رسیدن به مجموعه‌ای از منویات تخیلی، خود را به هر بدبختی و فلاكتی نینداختیم و قناعت كردیم، و درعین‌حال مسائل اخروی را هم در نظر گرفتیم، آیا ضرری كرده‌ایم؟!

شكی نیست كه هم آن كسی كه خود را به هر بدبختی و فلاكت انداخته و هم ما كه به‌نحو متعارف زندگی كرده‌ایم، از دنیا می‌رویم؛ تفاوت در این است كه وقتی ما از دنیا می‌رویم فرضاً یك‌میلیون تومان از ما باقی می‌ماند، و وقتی او از دنیا می‌رود صدمیلیارد تومان. حال با این فرض كه مطلب درموردِ هر دو تمام است، هم آن صد میلیارد و هم آن یك میلیون، دیگر هیچ فایده‌ای برای بعد از رفتن ندارد؛ دراین‌صورت‌ چون ما مدتی در این دنیا زندگی كرده‌ایم و بعد هم بدون هیچ خاطره‌ای از دنیا رفته‌ایم، ضرری نكرده‌ایم؛ اما اگر در آن‌طرف خبری باشد، وای به حال فردی كه عقل خود را به‌كار نگرفته است!