ضرورت استمرار بر اذكار و به‌کارگیری آن در زندگى
اهميت جايگاه ذكر و لزوم پرداختن به آن شرح فقره: انی رجل مطلوب و مع ذلك لی أوراد في كل ساعة من آناء اللیل والنهار فلا تشغلني عن وردي 1 نياز انسان برای ورود در مقام اسماء و صفات الهي و رفع حجاب‌هاي ظلماني و به فعليت رساندن استعدادات خويش نيازي فطري و وجداني مي‌باشد 2 خواندن اسماء حسناي پروردگار متعال به معناي صرفاً تلفظ كردن آنها نمي‌باشد بلكه به اين معني است كه انسان خود را در تحت سيطره و نفوذ و تأثير تكويني اسماء الهي قرار دهد 3 جميع عوالم وجود منبعث از اسماء كليۀالهي بوده و هر يك از اسماء الهي داراي اثر خاصي در عالم تكوين مي‌باشد 4 ذكر سخنان مرحوم علامه طهراني به مرحوم صدر بلاغي در سنه چهل و دو در ارتباط با كيفيت اداره جوامع به دست افراد 5 امروزه حركت جوامع بشري بر اساس جهل و تحريك احساسات و نفوذ تبليغات مي‌باشد نه بر اساس مباني عقلي و منطقي 6 شناخت اسماء و صفات الهي و بكارگيري آنها مقدمه است براي اينكه انسان بتواند حقيقت اسماء الهي را در وجود خود محقق كند 7 دستور بزرگان مبني بر قيام در هنگام شب براي عبادت و كسب معنویات و بكار بستن فيوضات رباني در هنگام صبح 8 اشكال مرحوم علامه طهراني نسبت به عملكرد شاگردان مرحوم انصاري بعد از رحلت ايشان 9 رسيدن به رشد و تحقق كمالات الهي در وجود انسان مرهون تمرين و تربيت نفس مي‌باشد 10 اسماء و صفات پروردگار متعال در عالم وجود عبارت است از آثاري كه از ذات پروردگار متعال در مقام اطلاق نشأت گرفته و حتي رسول اكرم و ائمه اطهار عليهم السلام نمي‌توانند به منتهاي آن اسماء در مقام اطلاق دسترسي پيدا كنند 11 پيغمبر اكرم صلی اللَه علیه وآله وسلم با وجود علوّ مقام و عظمت و شأن خود در عالم وجود خطاب به پروردگار متعال مي‌فرمايد: اللَهمَّ زدنی فيك تَحيُّراً 12 بيان توضيحي راجع به سخن پيامبر اكرم صلوات اللَه عليه خطاب به پروردگار متعال: اللَهم زِدني فيك تحيُّراً
ضرورت استمرار بر اذكار و به‌کارگیری آن در زندگى
توضیحات:
اهميت جايگاه ذكر و لزوم پرداختن به آن شرح فقره: انی رجل مطلوب و مع ذلك لی أوراد في كل ساعة من آناء اللیل والنهار فلا تشغلني عن وردي 1 نياز انسان برای ورود در مقام اسماء و صفات الهي و رفع حجاب‌هاي ظلماني و به فعليت رساندن استعدادات خويش نيازي فطري و وجداني مي‌باشد 2 خواندن اسماء حسناي پروردگار متعال به معناي صرفاً تلفظ كردن آنها نمي‌باشد بلكه به اين معني است كه انسان خود را در تحت سيطره و نفوذ و تأثير تكويني اسماء الهي قرار دهد 3 جميع عوالم وجود منبعث از اسماء كليۀالهي بوده و هر يك از اسماء الهي داراي اثر خاصي در عالم تكوين مي‌باشد 4 ذكر سخنان مرحوم علامه طهراني به مرحوم صدر بلاغي در سنه چهل و دو در ارتباط با كيفيت اداره جوامع به دست افراد 5 امروزه حركت جوامع بشري بر اساس جهل و تحريك احساسات و نفوذ تبليغات مي‌باشد نه بر اساس مباني عقلي و منطقي 6 شناخت اسماء و صفات الهي و بكارگيري آنها مقدمه است براي اينكه انسان بتواند حقيقت اسماء الهي را در وجود خود محقق كند 7 دستور بزرگان مبني بر قيام در هنگام شب براي عبادت و كسب معنویات و بكار بستن فيوضات رباني در هنگام صبح 8 اشكال مرحوم علامه طهراني نسبت به عملكرد شاگردان مرحوم انصاري بعد از رحلت ايشان 9 رسيدن به رشد و تحقق كمالات الهي در وجود انسان مرهون تمرين و تربيت نفس مي‌باشد 10 اسماء و صفات پروردگار متعال در عالم وجود عبارت است از آثاري كه از ذات پروردگار متعال در مقام اطلاق نشأت گرفته و حتي رسول اكرم و ائمه اطهار عليهم السلام نمي‌توانند به منتهاي آن اسماء در مقام اطلاق دسترسي پيدا كنند 11 پيغمبر اكرم صلی اللَه علیه وآله وسلم با وجود علوّ مقام و عظمت و شأن خود در عالم وجود خطاب به پروردگار متعال مي‌فرمايد: اللَهمَّ زدنی فيك تَحيُّراً 12 بيان توضيحي راجع به سخن پيامبر اكرم صلوات اللَه عليه خطاب به پروردگار متعال: اللَهم زِدني فيك تحيُّراً
ضرورت استمرار بر اذكار و به‌کارگیری آن در زندگى
12بعد یكی از آن تابلوها و یك استوانه تقریباً شصت هفتاد سانتی‌متری را كه از مقوا درست كرده بود، می‌آورد و می‌گوید: «وقتی به این تابلوی نقاشی نگاه می‌كنید، سرسری نگاه نكنید! حال آن استوانه را در زوایای این تابلو بگذارید و با یك چشم نگاه كنید تا زبردستی و هنر نقاش را بفهمید و تشخیص دهید.»
وقتی‌كه آنها به آن طریق نگاه می‌كنند، متوجه می‌شوند كه چه بسیار ریزه‌كاری‌های عجیبی كه در نظره اول از چشم آنان مخفی بوده و فقط كسی كه خود اهل نقاشی باشد، می‌تواند آنها را تشخیص دهد و بفهمد!
سرّ احتیاج امام علیه السّلام در معرفت به حقیقت اذكار
اینجاست كه متوجه می‌شویم چرا امام صادق علیه‌السّلام به عنوان بصری می‌فرماید: «من در ساعاتی از شبانه‌روز به ذكر و ورد مشغول هستم.» معنایی كه امام علیه‌السّلام از كلمه «لا إله إلّا اللَه» می‌فهمد، هیچ‌گاه به ذهن ما نخواهد رسید. امام علیه‌السّلام همیشه خود را برای استجلاب فیض پروردگار محتاج می‌بیند و اگر خود را از این معنی مستغنی می‌دانست «لا إله إلّا اللَه» نمی‌گفت.
ضرورت تمرین و مراقبه در سیروسلوك
علی‌كلّ‌حال برای رسیدن به این مسئله نیاز به تمرین است؛ تمرین در عبادت، صدق، ارتباط صحیح با خلق خدا و خانواده، درستكاری و پیاده كردن آنچه مدّنظر اسلام و اولیاء است در عالم خارج.
یكی از شرایط مهمّ برای این طریق، مراقبه است. معنی مراقبه آن است كه سالك مطالبی را كه یاد گرفته است در روز به‌كار گیرد.
روز در كسب هنر كوش كه مِی‌خوردن روز *** دلِ چون آینه در زنگ ظلام اندازد1 انسان باید شب بلند شود و در روز هنر آن شب را برای خود كسب كند؛ اما اگر انسان به نمازی كه تنها برای رفع تكلیف خوانده می‌شود بسنده كند و بعد زندگی خود را به همین كیفیت متعارفی كه می‌گویند «معلوم نیست چه خواهد شد» بگذراند، باید بگوییم كه «و إلّا فَالغَرامُ لَهُ أَهلُ»؛2 خداوند عده دیگری را دارد كه بیایند و به این‌مطالب عمل كنند و به سرچشمه هستی برسند.
- ديوان حافظ، غزل ١٥٠.
- ديوان ابن فارض، ص ١٦٢. اسرار ملكوت، ج ٢، ص ٣٠٦:
« و إن شِئتَ أن تَحيا سَعيدًا فَمُت بِهِ *** شهيدًا، و إلّا فَالغَرامُ لَهُ أهلُ
فمَن لَم يمُت فى حبِّهِ لَم يعِش بِهِ *** و دونَ اجتِناءِ النَّحلِ ما جَنَتِ النَّحلُ
" اگر مى‌خواهى كه به حيات ابدى و سعادت سرمدى نائل شوى، بايد در راه محبوب و معشوق خود را فدا كنى و از هستىِ خود بگذرى و خود را محو و نابود سازى و هستى را به اصل خود ارجاع دهى؛ درغيراين‌صورت افراد ديگرى هستند كه عشق محبوب و حبّ او را براى خود برگزيده‌اند.
پس كسى كه در راه محبوب فانى نشود و جانش را نثار نكند، به حيات و زندگى جاودان نرسيده است؛ و كسى كه به‌دنبال استحصال و دستيابى به عسل خالص و ناب مى‌باشد، تحمل و توقعِ نيش زنبور را هم خواهد داشت و بر او سخت و گران نخواهد آمد."»