لزوم شرعى ذكر براى حركت سالك به‏ سوى مبادى كمالیّه‏

انسان در مرتبه قبل از فناء كه هنوز جنبه رحمانی همه شوائبِ وجودی او را فرا نگرفته است، فقط مشاهداتی در عالم انیت و مقدّمیت دارد و در مرتبه فناء نیز به‌طوركلی ادراكی ندارد؛ بنابراین آثار تمام این مقدّمات، تمرین‌ها، مراقبه‌ها و مجاهده‌ها برای بعد از مرتبه فنا خواهد بود. مرتبه انسان بعد از فناء به مقدار ظرفیتی كه در هنگام وصول به فناء تحصیل كرده است، تقدیر و اندازه‌گیری می‌شود.

در دریا مَشك و ظرف پیدا نمی‌شود و غیر از آب چیزی نیست؛ ظرف را باید قبل از رفتن به دریا تحصیل نمود تا بتوان آن را از آب دریا پُر كرد و بیرون آمد.

بهره‌مندی و رفع عطش از بحر توحید، به میزان تحصیل ظرفیت‌

در دریا هرچه هست آب است؛ انسان به هر مقدار كه قبلًا تحصیل ظرفیت كرده باشد، نصیب بیشتری از آب دریا برای رفع عطش و آبیاری مزارع و متنعّم كردنِ دیگران خواهد داشت. یك ظرف آب یك‌ساعته تمام می‌شود، اما اگر شخصی با خود یك لوله آب چهاراینچی از دریا بیاورد می‌تواند محله‌ای را سیراب كند و اگر یك رودخانه بیاورد، می‌تواند شهری را سیراب كند.

میزان ظرفیت وجودی رسول خدا

پیغمبر در این دریا رفت و با سعه و ظرفیتی كه داشت غیر از خدا تمام مخلوقات اعم از عوالم ملائكه مقرّب مانند جبرائیل و میكائیل و روح‌القدس، عالم تقدیر و مشیت، جنّ و انس، مَلَك و فَلك، جماد و نبات، همه را گرفت و با خود بیرون آورد.

كلام علّامه طهرانی پیرامون تأثیر ابتلائات در اعتلای مقامات‌

اینجاست كه به آن كلام عرش‌بُنیان مرحوم آقا می‌رسیم كه می‌فرمودند:

من به این نتیجه غیرقابل‌انكار رسیده‌ام كه به هركس به هر مقدار كه مقام بدهند، به همان مقدار هم ابتلاء می‌دهند.

فزونی ابتلائات رسول خدا و امیرالمؤمنین از تمام افراد بشر

البَلاءُ لِلوَلاء؛¹ و² براین‌اساس ابتلائات پیغمبر و در مرتبه بعد ابتلائات امیرالمؤمنین از همه افراد بشر بیشتر بوده است.