كیفیت نزول اسماء كلیه پروردگار در عالم وجود

تا اینجا، بحث مربوط به اسم علیم بود.

عرض شد كه خداوند متعال آنچه را بخواهد به‌واسطه اسماء كلیه در این عالم محقق می‌كند؛ اما در نزول اسماء الهیه دو جنبه وجود دارد:

جنبه اول: فعلی است كه در عالم انجام گرفته و مستند به ذات پروردگار است؛

جنبه دوم: انتساب این فعل به آن كسی كه فعل را انجام داده است.

در جنبه دوم است كه مسأله تفاوت پیدا می‌كند؛ چراكه از نقطه‌نظر خودِ فعل در عالم، هیچ شكّی نیست كه فعل مستند به پروردگار است؛ یعنی اگر مشیت او به فعلی تعلق نگیرد، اسم قدیر تنازل پیدا نمی‌كند و فعل را به وجود نمی‌آورد. پس‌بدون اسم قدیر پروردگار نیز فعلی در خارج تحقق پیدا نمی‌كند؛ زیرا مثل این است كه شخصی كه دست ندارد اراده كند كه لیوانی را از زمین بردارد.

بنابراین بدون اسم قدیر امكان تحقق چیزی در خارج نیست و بدون اسم علیم امكان تحقق آن با شرایط و لوازم نیست؛ یعنی اسم قدیر خلق می‌كند و به وجود می‌آورد و اسم علیم آن را محدود می‌كند و در موقعیت‌های مناسب قرار می‌دهد. (هُوَ اللَه الَّذِي لا إِلهَ إِلَّا هُوَ)¹ و (لِلَّهِ الْأَسْماءُ الْحُسْنى‌)؛² اسماء حُسنی از آنِ اوست.

در آیه ٢٣ سوره حشر داریم: (الْمَلِكُ الْقُدُّوسُ السَّلامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَيْمِنُ الْعَزِيزُ الْجَبَّارُ الْمُتَكَبِّرُ)³ تمامی این اسامی و صفات الهی كه در حكم مرزبندی مخلوقات و موجودات هستند همراه با اسم قدیر عمل می‌كنند؛ چنان‌كه اگر شما بخواهید میزی بسازید، ازیك‌طرف دست شما میخ و چكش و ارّه را برمی‌دارد و ازطرف‌دیگر فكر شما میخ را در جای خودش می‌كوبد، ازیك‌طرف اراده شما شیئی را برمی‌دارد و ازطرف‌دیگر آن را در جای خود قرار می‌دهد، كه استفاده از اسم علیم است. یعنی صفت قدرتی كه در وجود شماست به‌واسطه علم شما جهت پیدا می‌كند و تمام اینها به‌واسطه اراده شما در خارج انجام می‌شود. بنابراین اسماء كلّیه پروردگار با خصوصیات متفاوت در عالم تضارب و تصادم، عمل می‌كنند تا چیزی در این عالم به این كیفیت بروز پیدا كند.