لزوم تزكیه و تهذیب نفس قبل از فراگیرى علوم‏

أعوذُ بِاللَه مِن الشَّيطانِ الرَّجيم‌

بِسمِ اللَه الرَّحمنِ الرَّحيم‌

الحَمدُ للّه ربِّ العالَمين‌

والصَّلوه وَالسَّلام عَلى أشرَف المُرسَلين‌

وأفضَل السُّفراء المُقَرَّبين مُحمّد

وعَلى آله الطَّيّبين الطّاهرين المَعصومين المُكرَّمين‌

لا سيَّما بَقيّه اللَه فى الأرَضين أرواحُنا لِتُراب مَقدَمِهِ الفِداء

واللَعنُ عَلى أعدائِهِم أجمَعين إلى يومِ الدّين.

امام صادق علیه‌السّلام می‌فرمایند:

فَإنْ أرَدتَ العِلمَ فَاطْلُبْ أوّلًا فى نَفسِكَ حَقيقه العُبوديَّه‌«اگر به دنبال علم می‌خواهی بروی در وهله اول و ابتداءاً بدنبال عبودیت برو.» قبل از علم و قبل از یادگیری و رسیدن به معلومات، در نفس خودت بدنبال عبودیت و بندگی، بندگی پروردگار، بدنبال آن برو. چرا؟ و چه ارتباطی بین عبودیت و بین علم وجود دارد؟ مگر فراگیری بدون عبودیت اشكالی دارد؟ انسان مسائل ریاضی یاد بگیرد، حالا مسلمان هم نبود، نبود، چه اشكالی دارد؟ مگر این علومی كه الآن در بین مردم متداول است، این علوم، بسیاری از آنها، مگر از ناحیه كفار نیست؟ این پیشرفتی كه الآن ما مشاهده می‌كنیم در بیشتر از علوم ظاهری، این غیر از این است كه از ناحیه بلاد كفر، این رشد و این نُمُوّ و ارتقاء را پیدا كرده، در حالی كه آنها نه ایمان دارند، تا چه رسد به اینكه در مقام عبودیت باشند، در مقام بندگی باشند.

در بسیاری از روایات و احادیث، ما به این مطلب برخورد می‌كنیم كه بیش از جنبه علم، به جنبه تزكیه اهمیت داده شده است. بیش از جنبه فراگیری، به جنبه تهذیب نفس اهمیت داده شده است. من باب مثال عرض می‌كنم، می‌گویند: اگر یك شخصی، یك مریضی، این بخواهد مراجعه بكند به یك پزشك برای اینكه یك عملی روی او انجام بگیرد، این طور كه مطرح می‌كنند، می‌گویند: خدمات و آن حفظ و حراست بعد از عمل برای مریض از خود عمل مهم‌تر است. یعنی مسأله‌پرستاری بعد از عمل برای مریض، مهم‌تر است از آن عملی كه خود آن جرّاح انجام می‌دهد. چون اگر قضیه، قضیه نِرسینگ نباشد، فوراً جای عمل عفونت را پیدا می‌كند و از بین می‌رود؛ مریض می‌میرد. عمل انجام شده ولی آن سرویس دهی به مریض و پرداختن به داروهای بعد از عمل و پانسمان كردن و ضد عفونی كردن، اینها یك مسائلی است كه اگر آنها انجام نشود، آن عمل بدون نتیجه خواهد ماند و فایده‌ای بر آن مترتب نمی‌شود.