طلب علم و بكارگیرى آن‏

داعيًا إلى غَيِّهِم. «به وسیله توست كه مردم را به آن غی و ظلالت دعوت می‌كنند.»

سالِكًا سَبيلَهُم. «مردم چه می‌فهمند.» مردم نگاه به ریش و عمّامه می‌كنند؛ مردم نگاه به ریش سفید می‌كنند؛ مردم نگاه به تسبیح به دست و امثال ذلك می‌كنند. همین است دیگر. یك علّت مهم و بلكه مهمترین علّتی كه بعد از رسیدن به خلافت، مردم بر علیه آن حضرت شوریدند و جنگ جمل را به راه انداختند، همین گول خوردن از این بود كه زن پیغمبر عایشه یك طرف قضیه است و افرادی مثل طلحه و زبیر هم در كنار او هستند. همین آقا، این مردم را گول زد. حرف زیاد است دیگر در اینجا.

يدخِلونَ بِكَ الشَّكَّ عَلَى العُلَماء. «بواسطه تو شك را بر علماء داخل می‌كنند.» افرادی كه یك مقداری می‌فهمند، اقّلًا از ده تا، چهار تا را می‌فهمند، پنج تا را می‌فهمند، به واسطه تو بر آنها شك داخل می‌آید. آقا! نگاه كنید مثل محمّد بن مسلم با ماست، محمّد بن مسلم زُهَری با ماست. این چی می‌شود؟ این در همان اعتقاداتش، چهل درصد، پنجاه درصدی كه دارد تزلزل پیدا می‌كند: نكند من اشتباه می‌كنم؟ يدخِلون بِكَ الشَّكَ. امّا اگر تو آمدی فاصله گرفتی آن چه می‌شود؟ آن شك هم برطرف می‌شود. پس وجود توست كه باعث می‌شود همین چهل درصد و همین پنجاه درصدی كه برای رشدی كه هست، آن از كار بیفتد و از كارآیی خودش از دست بدهد.

وَ يقتادونَ بِكَ قُلوبَ الجُهّالِ إلَيهِم. «و قلوب جهّال را به واسطه تو به دنبال خودشان می‌كشانند.»

فَلَم يبلُغْ أخَصَّ وُزَرائِهِم وَ لا أقوَى أعْوانِهِم إلّا دونَ مَا بَلَغتَ مِن إصْلاحِ فَسادِهِم‌«تمام وزرای آنها، بالاترین آنها، قویترین آنها به آن مقداری كه تو از اصلاح فساد آنها رسیدی، به آن نرسیدند.» یعنی آنقدر كه تو مفسده ایجاد كردی، آنهایی كه با آن مرتبه و مقام بودند، باز نمی‌توانند به آن مقدار تو برسند.