حقیقت ولایت رسول خدا و ائمه علیهم السلام و علت وجوب تبعیّت از ایشان‏

ماه رمضان را در پیش داریم. ماه عبادت است و ماه توجّه هستند. خصوصیتی كه ماه رمضان دارد، خصوصیت عبارت است جنبه سعه رحمت الهی كه در این نحوه از سعه رحمت همه بندگان الهی شریك هستد. در ماه رجب، عرض شد كه ماه رجب گرچه رحمت پروردگار شامل همه افراد است امّا یك خصوصیتی دارد ماه رجب نسبت به اولیاء خودش و افرادی كه از نقطه نظر سلوكی مراتبی را طی كرده‌اند و حالات و جَذَبات توحیدی در ماه رجب بیش از ماه شعبان و رمضان است امّا در ماه رمضان آن جنبه رحمت پروردگار كه شامل همه خواهد شد و هر كسی به اندازه خودش سهم برمی‌دارد، این در ماه رمضان بیشتر از ماه رجب است. یعنی آن جنبه حالات توجّه انسان و آن روحانیت، انبساط، حالت لطافت، حالت سبُكی، در ماه رجب مسأله فرق می‌كند؛ حالات، حالات سنگین سلوكی است، حالات سنگین آن جذبات توحیدی است و واردات و بارقات، ولی در ماه رمضان انسان یك حالت سبكی احساس می‌كند، كأنّ آن جنبه رأفت و عطوفت پروردگار در ماه رمضان غلبه دارد و نحوه نزول فیض در ماه رمضان نحوه، نحوه عام است. فلهذا عباراتی كه در ماه رمضان از ائمّه علیهم‌السّلام و پیغمبر صلّی اللَه علیه و آله و سلّم نقل شده متفاوت است. عبارات عامّ الشّمول است یعنی همه افراد را در برمی‌گیرد، در ماه رمضان خطاب به همه است؛ همه بیایید، همه در اینجا بر سر این سفره جمع بشوید و همه از این خوانی كه پروردگار گسترده است استفاده كنید و به نحوی این قضیه شدّت دارد كه كلام رسول اكرم در آن جمعه آخر ماه شعبان بنا بر یك روایت و بنا بر روایات دیگر در روز آخر ماه شعبان فرمودند و منافاتی هم با هم ندارد. كلام حضرت این است كه: فانّ الشَّقىَّ مَن حَرُمَ رِضوانَ اللَه فى هذَا الشَّهر العَظیم. پیغمبر اكرم عنوان شقی را آورده، «شقی كسی است كه از رحمت الهی در این ماه محروم باشد» یعنی ببینید كار كجاست، چقدر انسان باید دور باشد و چه مصیبتی باید بر سر خودش بیاورد كه با این فشار و شدّت و غزارت باران رحمت در این ماه هست، باز مشمول رحمت الهی واقع نشود. این دیگر خیلی باید شقی باشد، این دیگر بایستی كه خلاصه روی خودش حساب باز كند. یعنی پیغمبری كه به همه بشارت رحمت را می‌دهد و بشارت غفران را می‌دهد این پیغمبر بیاید به افراد دیگر خطاب شقّی كند. فانّ الشّقى من حَرُمَ رضوان اللَه فى هذا الشهر العظیم. در بعضی از روایات است امام ـ ظاهراً امام صادق علیه‌السّلام ـ می‌فرماید: كسی كه در ماه رمضان مشمول رحمت الهی واقع نشد باید صبر كند تا هنگام عرفات در ذی‌حجّه، هنگام عرفات، وقتی كه به عرفات مشرّف می‌شود آنجا مشمول رحمت الهی قرار بگیرد. یعنی خلاصه خیلی قضیه ...، و عرفات هم خیلی عجیب است. در عرفات كه مسائل عجیبی هست و مطالبی هست كه پیغمبر اكرم در آن آخرین حجّی كه انجام دادند، در روایت داریم در هنگام غروب برای مردم در روز عرفات خطبه‌ای خواندند و به آنها فرمودند كه: ای مردم! بدانید ـ در آخرین عبارت آن از آن خطبه این است كه بسیار خطبه عجیبی است و مسائل فقهی ریشه‌ای اصلًا از این خطبه استنباط می‌شود، خیلی كارها را راحت می‌كند، ایشان می‌فرمودند: ـ ای مردم! بدانید كه همه شما دیگر آمرزیده شدید و با حالت آمرزش به سمت مَشعر حركت كنید. یعنی پیغمبر می‌گوید، دیگر پیغمبر كه دیگر كلامش اصدقُ الكلمات و احكم المبانی است، كلام پیغمبر. كسانی كه در روز عرفات مشرّف می‌شوند در هنگام غروب آفتاب دیگر گناهی ندارند ـ این مسأله را بدانید ـ رحمت الهی بر آنها آمده. در ماه رمضان هم یك همچنین حكمی را دارد یعنی‌رحمت الهی در ماه رمضان چنان می‌آید كه انسان احساس می‌كند كه خواهی نخواهی دارند او را حركتش می‌دهند، اصلًا دست خودش هم نیست. دیدید شما یك جاده، یك جادّه سرازیری حتّی اگر ماشین خاموش هم باشد همین قدر شما ترمز نزنید این ماشین خودش حركت می‌كند، همین طور می‌رود، هی ما می‌آئیم ترمز می‌زنیم، می‌ایستانیم، نگهش می‌داریم. ماه رمضان اینست اصلًا انسان بخواهد نخواهد در این ماه دارد حركت می‌كند. مگر اینكه بیاید هی ترمز بزند، هی خدای نكرده بیاید با وسایل و مسائل دیگری جلوی این رحمت را بگیرد، هی این رحمت را خراب كند. لذا در این روایت پیغمبر اكرم فرمودند: انفاسکم فیه تَسبیحٌ‌ ما در غیر ماه رمضان نداریم و این مسأله یك مسأله تعبّدی كه نیست. چرا نفسهای ما حكم تسبیح را دارد در ماه رمضان؟ چون این نفس منبعث از حال است، وقتی كه حال عوض بشود، حال تقرّب پیدا بشود، لحظاتی كه بر انسان هم می‌گذرد، آن لحظات چیست؟ لحظاتی است در حال نزدیك شدن، حكم تسبیح را دارد، حكم ذكر را دارد. نُومُکم فیه عبادة «خوابتان عبادت است» الآن خواب ما عبادت نیست، غفلت است، لذا هر چه كمتر بخوابیم بهتر است امّا در ماه رمضان ـ حالا نروید بخوابید ـ خوابتان در ماه رمضان عبادت است. بزرگان در ماه رمضان نمی‌خوابیدند. مرحوم قاضی ـ رضوان اللَه علیه ـ مرحوم آقا را هم من بیاد دارم، دهه آخر ماه‌رمضان را، شبها را اصلًا بیدار بودند، فقط اختصاص به لیالی قدر نداشت، روزها یك قدری استراحت می‌كردند. قدر شبهای ماه رمضان را بدانید.