نظام تربیتى و تكاملى انسان بر اساس حفظ ظاهر و توجه به باطن

آن چیست؟ وفای به عهد، به آنچه كه انسان می‌گوید عمل كند، نمی‌تواند بی‌خود تعهد به كسی ندهد. بیخود قول به كسی ندهد، بیخود مردم را در انتظار نگذارد، اگر در انتظار بگذارد خودش را گول زده نه شبش بدرد می‌خورد نه روزش. باید نسبت به امور متعهّد باشد، باید نسبت به امور وافی باشد، وفا باید بكند، باید رعایت مسأله توحید را در این ارتباطات كاملًا رعایت كند، اگر یك شخصی به او مراجعه می‌كند و می‌بیند نیاز او و حاجت او را آن بغل دستی بهتر می‌تواند انجام دهد آن شخص دیگر بهتر می‌تواند انجام بدهد باید او را هدایت كند نگوید الآن این مقدار مال از من می‌رود. مراجعه به انسان می‌كنند، مسأله می‌خواهند بپرسند یك بیانی را می‌خواهد انسان برای آنها توضیح بدهد و انسان می‌بیند كه فلان كس بهتر از او نسبت به این بیان وارد است باید بگوید شما به آن شخص مراجعه كنید، چرا؟ نباید بگوید این الآن دیگر پس هیچی سرش نمی‌شود حالیش نیست. بگوید مگر ما با این شخص طرف هستیم؟ نباید بگوید الآن كه من این را از پیش خود می‌رانم این موجب می‌شود كه نفعی از من سلب بشود و این نفع به جیب دیگری بریزد این می‌شود نفس ها ١ معنای این شب گرفتن و روز خرج كردن است این است. حالا متوجّه شدید به نماز كفایت نمی‌كند؟ به دعا كفایت نمی‌كند، این كه می‌فرمودند باید انسان در روز به دنبال مسأله برود، به دنبال مسأله به این نحو باید برود. نه اینكه برود در مغازه را باز كند هر چه از دهانش درآمد بگوید و هر كاری خواست بكند و به هر كیفیتی مشتری را جلب كند و به هر كیفیتی مشتری را از دیگران بپراند و به هر طوری كه می‌شود. نه آن خرج كردن نیست، مردم چه كار می‌كنند؟ مردم تمام هوش و حواس خود را برای امور دنیا در این مسیر قرار می‌دهند و به همان مقدار كه در این مسیر قرار می‌دهند به همان مقدار از آن طرف كم می‌گذارند روایت عجیبی است پیغمبر اكرم به ابی‌ذر می‌فرماید یا اباذر: لا تُصيبُ حَقيقَتاً ايمان حَتّى تَرى انّ النّاس كُلَّهُم حَمْقا فى دينهم عُقَلا فى دُنْياهم. ای اباذر به حقیقت ایمان نمی‌رسی مگر اینكه ببینی همه مردم نسبت به دینشان احمق و جاهل و نسبت به دنیاشان اوّل عامل و اوّل زیرك هستند، اینجا می‌شود به حقیقت ایمان رسید. یعنی چه؟ احمق به كی می‌گویند؟ احمق به كسی گفته می‌شود كه مصالح خود را نمی‌تواند تشخیص بدهد، مصالح را به جای مفاسد می‌گذارد، به جایی كه آب بنوشد سَم می‌نوشد، به جای اینكه این عملی كه برای او مفید است انجام بدهد یك عمل دیگر انجام می‌دهد، به جای اینكه آنچه كه برای او را به یك نفعی می‌رساند او را انجام بدهد خودش را به یك كار دیگر می‌زند این می‌شود آدم احمق.