حقوق متقابل والدین و فرزندان نسبت به یكدیگر

اما وظایفی كه پسر و دختر و یا زن نسبت به شوهر و پدر دارد. آیه شریفه قرآن نسبت به فرزند بسیار آیه عجیبی است و تعابیری كه بزرگان در این باب آورده‌اند تعابیر، تعابیر حیرت انگیزی است. آیه می‌فرماید: وَ قَضى‌ رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُما أَوْ كِلاهُما فَلا تَقُلْ لَهُما أُفٍّ وَ لا تَنْهَرْهُما وَ قُلْ لَهُما قَوْلًا كَرِيماً الإسراء، ٢٣ وَ اخْفِضْ لَهُما جَناحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَ قُلْ رَبِّ ارْحَمْهُما كَما رَبَّيانِي صَغِيراً الإسراء، ٢٤ وَ وَصَّيْنَا الْإِنْسانَ بِوالِدَيْهِ حُسْناً وَ إِنْ جاهَداكَ لِتُشْرِكَ بِي ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلا تُطِعْهُما إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ‌ العنكبوت، ٨ ببینید خدای متعال در اینجا در كنار وجوب اطاعت و عبودیت او آمده است و اطاعت از پدر و مادر را قرار داده است و خیلی این مسأله، مسأله مهمی است.

مسأله‌ای است كه حتی اگر من بخواهم پرده بردارم تمام شما تعجّب می‌كنید كه چطور این مطالب تا به حال به گوشتان نرسیده است. اطاعت از پدر و مادر نسبت به فرزند اطاعتی است كه خداوند این اطاعت را در كنار اطاعت‌از خودش قرار داده است. حكم كرده است، قضا به معنای حكم تكوینی است، یعنی خداوند براساس عالم تكوین این حكم تشریعی را قرار داده است، این معنا معنای قضا است. حكم كردن، یعنی قضاء الهی بر این قرار گرفتن، قضای الهی بر چه قرار می‌گیرد؟ بر امور تكوینی قرار می‌گیرد دیگر. امور تشریعی عبارت است از امور ابتدایی اعتباری و احكامی كه این احكام از جانب خدای متعال براساس تكوین و براساس این شالوده خداوند این احكام را اعتبار كرده است و وضع كرده است برای تكامل این شالوده. ممكن بود اگر خداوند خلقی غیر از ما خلق می‌كرد احكامی دیگری را هم برای آنها وضع می‌كرد اما این انسان با این خصوصیت با این استعدادات با این خصوصیات نفسانی با این كیفیت استقامت جسمی و خصوصیات روحی یك احكام خاص به خودش را دارد و قضاء ربّك، حكم الهی است از مرتبه اعتبار بالاتر است، حكم است. حكم الهی این است كه‌ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ‌ بالا بروید پایین بیایید أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ‌ باید خدا را فقط عبادت كنید این عبادت عبارت است از حكم الهی، قضای الهی است‌ إِنَّ اللَه لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَ يَغْفِرُ ما دُونَ ذلِكَ‌ النساء، ٤٨ خداوند از شرك نمی‌گذرد غیر از شرك هر چه باشد می‌بخشد، مسأله شرك مسأله عجیبی است البته در صورتی كه مستعضف نباشد، از روی عناد شرك بورزد. مسأله استضعاف و كوته فرهنگی دینی افراد این مسأله دیگری دارد، اگر شخصی از روی عناد به خدا شرك بورزد خداوند از این مسأله نمی‌گذرد و غیر از این هر چه باشد می‌تواند آن توبه را قبول كند.