كیفیت تدبیر امور ضمن رعایت مقتضاى مقام عبودیت

به این نحو ایشان مسجد می‌رفتند و خون‌دل هایی كه خورده بودند راجع به عمران این مسجد، راجع به تبلیغات این مسجد، راجع به مسائل، مخالفت‌هایی كه می‌كردند. واعظ دعوت می‌كردند متصدّیان مخالفت می‌كردند، پول نمی‌دادند، كم می‌دادند. گدابازی در می‌آوردند. خدا می‌داند چه خون‌دلی به دل این پدر ما كردند. واعظ از خودشان دعوت می‌كردند واعظ فاسد دعوت می‌كردند بدون اجازه پدر ما، آن‌وقت وقتی‌كه ایشان از مجلس بلند می‌شد و می‌آمد بیرون، تازه اعتراض می‌كردند چرا جلوی واعظ ما ننشستی؟! واعظ معلوم‌الحال دعوت می‌كردند. با این وضع ایشان كه البته مقداری از اینها را من الان گفتم، ایشان نگفتند، در آن كتابی كه نقل كردند مقداریش را ایشان فرمودند با این وضع ایشان این مسجد را بیست و یكی دو سال گرداندند.

شب‌های سه‌شنبه تفسیر می‌گفتند، روزهای جمعه جلسه داشتند، هر شب تفسیر بود، در شب‌های سه‌شنبه یك جلسه‌ای بود و مسائل اخلاقی احادیث معراج را مطرح می‌كردند و متأسفانه مع‌الأسف كه خیلی موجب تأسف ماست اینكه در آن‌موقع این مطالب و صحبت‌های ایشان ضبط نشد. البته برخی از آنها را خود ایشان در كتاب‌های خودشان مسوّدتاً نوشته‌اند به عنوان نمونه اما حالا تا كی آنها به دست ما برسد خدا می‌داند. علی‌كل‌حال این نحوه ایشان بود. یعنی وقتی‌كه ایشان این مسجد را می‌گرداندند و اداره می‌كردند، سایر افراد را گمان بر این بود كه این مسجد انگار مانند ارث و مایملك شخصی یك شخصی است كه دارد این‌گونه از آن محافظت می‌كند، همان‌طوری كه در سایر جاها هم همین‌طور است. به این نحو و به این كیفیت ایشان این مسجد را اداره می‌كردند.

من یك روز از ایشان سؤال كردم كه: آقا شما این مدتی كه در طهران بودید از وضعیت خودتان در طهران با وجود این مطالبی كه پیش می‌آمد راضی بودید یا نه؟ در تمام امور مسجد ایشان می‌بایست دخالت كنند؛ در فرش‌هایی كه انداخته می‌شود، در كیفیت تنظیف و شستن فرش‌ها كه باید هر چند مدتی اینها تنظیف بشود، در كیفیت مسائل مربوط به وضوخانه و امثال‌ذلك كه یك مرتبه دیگر اصلًا به‌طوركلی جریان به یك نحوی شد كه دیگر یك قدری آن متصدّیان به خود آمدند و آن وضع وضوخانه و این دستشویی‌ها را تغییر دادند و تجدید بنا كردند بعد این‌طرف و آن‌طرف می‌گفتند كه دستشویی مثل مسجد قائم باید باشد. راجع به كیفیت خدمه، راجع به كیفیت نظافت، راجع به نحوه اداره امور، راجع به نحوه پذیرایی، می‌گفتند كه باید پذیرایی منظم باشد محترم باشد، افرادی كه در مسجد شركت می‌كنند اینها همه محترم هستند و نباید مثل این‌طور از این نعلبكی‌هایی كه مرسوم است در هیئات و اینها پنجاه تا صد تا نعلبكی روی همدیگر می‌چینند و یك طرف نعلبكی و یك طرف استكان آن یكی هم قند می‌آورد این طور می‌گردانند و این‌طور صحیح نیست افراد محترم هستند. شما در منزل خودتان هم این‌طوری پذیرایی می‌كنید از آنهایی كه می‌آیند؟ باید همه سینی داشته باشد از این سینی‌های كوچك برای هر استكان و نعلبكی تهیه كرده بودند كه آن نعلبكی و مقدار قند جداگانه در آن سینی و در آنجا گذاشته بشود و سینی‌های بزرگ كه جلوی هر شخصی محترم یكی از آنها باشد.