كیفیت تأثیر اعمال و رفتار انسان بر نفس و ملكوت او

اینها یك مسائل واقعی است، یك مسائل حقیقی است، كه آن كسانی كه چشمشان باز شده إشراف پیدا كردند اینها را می‌بینند، آن كسانی كه نه، مانند ما إشرافندارند، باید بپذیرند! اگر نپذیرند از كیسه‌شان رفته اگر بپذیرند به نفعشان هست. این ارتباط بین نفس و بین عالم ملكوت و عالم مثال است كه كیفیت تأثیر افعال را در انسان توجیه می‌كند.

چرا می‌گویند بلند شوید و نماز بخوانید؟ چرا می‌گویند در موقع ظهر اوّل وقت نماز بخوانید؟ چرا می‌گویند؟ چون در اوّل وقت یك خصوصیتی است كه در تأخیرش نیست. ما یك وقتی، بر حسب اتّفاق از كنار خیابانی می‌گذشتیم، موقع اوّل وقت بود، موقع غروب بود، رفتیم در یك مسجدی به یكی از رفقا گفتیم در همین جا نگه دارید نماز را می‌خوانیم بعد برویم آنجایی كه قرار است برویم. رفتیم آنجا دیدیم كه امام جماعت نیامده است، یك عده كمی آمده‌اند اوّل وقت بود، ما نماز را خواندیم. نیم ساعت بعد امام جماعت آمد! كم‌كم افراد پیدا شدند. من از آنها سؤال كردم كه چرا اوّل وقت ایشان نمی‌آید؟ گفتند كه آقا اینها كسبه‌هستند، كم‌كم اینها در موقع اول وقت مشتریها را راه بیاندازند، كم‌كم دست بردارند، یك مقداری طول می‌كشد تا بخواهند بیایند، و از این امام جماعت درخواست كرده‌اند كه یك مقداری به تأخیر بیاندازد و ایشان هم سه ربع یك وقتهایی چهل دقیقه بعد از مغرب آمده بود و می‌خواست نماز مغرب را بخواند! مرحوم آقا ظهرها مسجد قائم می‌رفتند، از خیابان آهنگ، آن زمان كه تمام آنجا (اگر رفقا رفته باشند آن منزل را دیده باشند) تا فاصله بیش از یك كیلومتری، همه خاكی بود ماشین نبود. ایشان می‌رفتند در مسجد قائم، وقتی كه آنجا می‌رسیدند، موقع اوّل نماز هفت نفر، هشت‌نفر، ده نفر، پنج نفر بیشتر نبودند! سر وقت می‌گفتند اذان بگویند و نماز می‌خواندند. من زمان طفولیت یادم است، این اواخر مسئله فرق كرده بود و افراد بیشتری می‌آمدند، تقریباً در حدود ده سالگی، هشت سالگی، دوازده سالگی را بنده عرض می‌كنم. پنج نفر پشت سر ایشان بودند. سر وقت آن خادم مسجد (خدا رحمتش كند مش رحمت‌اللَهی بود كه به رحمت خدا رفت) اذان می‌گفت و ایشان هم نماز می‌خواندند. مؤذن، خادم مسجد و امام، ایشان بودند پنج نفر پشت سر ایشان اقتدا می‌كردند می‌گفتند نماز باید اوّل وقت باشد، هر كسی می‌خواهد، بیاید بخواند.