كیفیت تأثیر اعمال و رفتار انسان بر نفس و ملكوت او

این دو نگرش است، یك نگرش منتظر مردم است و غافل از آنجا، نگرش دوّم منتظر آنجا و غافل از مردم است. وقتی رسول خدا می‌گوید نماز اوّل وقت بخوان، گفته یا نگفته است؟ وظیفه شما ...، چرا ما بیاییم خودمان را گول بزنیم؟ چرا؟ من نمی‌خواهم تنقید كنم ولی می‌خواهم رفقا را به اهمیت موضوع متوجه كنم، كه اینطور نیست كه انسان از هر كسی هر چیزی را بپذیرد و به هر آستانی سر فرود بیاورد، باید انسان بداند كجا می‌رود و كجا ...، افرادی بودند در همین نجف، در همین حوزه نجف، در صحن امیرالمؤمنین علیه‌السّلام نماز می‌خواندند، یكی اول فجر، یكی بیست دقیقه بعد از فجر، یكی نیم ساعت بعد فجر، مرحوم آقا می‌فرمودند با چشم خودم می‌دیدم افرادی می‌آیند از علماء نجف در آنجا نماز می‌خوانند ده دقیقه مانده به طلوع آفتاب! بخاطر اینكه ما هم اینجا نماز بخوانیم! بخاطر اینكه یك عدّه هم می‌آیند و بالاخره هم اول فجرشان مشتری دارد هم بیست دقیقه بعدش و هم تا برسد به ده دقیقه آخر. یعنی این جناب سه ربع، نیم ساعت، چهل دقیقه، یك ساعت، یك ساعت و ربع، یك ساعت و نیم نمازش را به تأخیر می‌اندازد برای اینكه بیاید اقامه جماعت كند! این نماز را امیرالمؤمنین راضی است؟! این نماز مورد رضایت امیرالمؤمنین است؟! یا نه! اینها همه سر كلاه رفتن است! همه اینها سر آدم كلاه رفتن است و همه گول زدن است و همه گول خوردن است. قبل از اینكه انسان بخواهد كسی را گول بزند، خودش گول خورده است. قبل از اینكه انسان بخواهد كلاه سر كسی بگذارد اول كلاه تا اینجایش آمده است. امیرالمؤمنین فرموده است فجر صادق كه شد بلند شو و نماز بخوان، می‌خواهد كسی بیاید، می‌خواهد نیاید به جهنم! مگر تو مسئول نماز مردمی؟ تو برو به فكر خودت باش بدبخت! تو را می‌گذارند در یك متر و بین دو متر و هیچ كس دیگر از اینهایی كه تشییع می‌كنند و دست و پایت را می‌بوسیدند و قربان و صدقت می‌رفتند، نمی‌آیند آن داخل خاك هم می‌ریزند رویت، چند تا سنگ هم می‌كوبند روی سرت می‌روند و دیگر هم برنمی‌گردند! اینها این هستند! به فكر آن روزت باش! آدم رندان‌نیست كه به فكر امروز باشد. نماز را یك قدری دیر بخوانیم مؤمنین برسند! كدام مؤمنین؟! اگر مؤمنین مؤمن بودند كه طلوع فجر بیدار بودند، نه ده دقیقه قبل از طلوع بلند شوند بیایند! كدام مؤمنین؟! نماز را بخوانیم برای اینكه صفوف مسلمین متشكل بشود. آن صفی كه باید برای ده دقیقه قبل از طلوع متشكل باشد، متشتت باشد، نه متشكل باشد! این بود قضیه و این است قضیه. و انسان باید در این بینابین مسیر خودش را مشخص كند، كجاست آن آنطرف، این هم اینجا، انسان ببیند چكار كند.