انفاق یعنی عبور از نفس و خواسته‏‌هاى آن‏

موانعِ برای حركت را از سر راه برداشتن، ممكن است چیزهایی باشد در منزل یا در خارج، انسان با آنها برخورد كند، آنها تولید فكر، تولید خیال كنند برای انسان، ذهن انسان را از خدا ...، آن موانع را انسان بردارد، اصلًا دیگر در جلوی چشمش نبیند.

اشتغال به كارها یی كه انسان را از آن توجّه به پروردگار و توجّه به خود یعنی فرو رفتن در خود، انسان را باز می‌دارد و پراكنده می‌كند و قوّه مخیله انسان را قویتر می‌كند و تخیل را در انسان بیشتر می‌كند. مطالعه كردن احوال بزرگان، اشعار بزرگان و اولیاء را گاهی زمزمه كردن و توجّه كردن به آن معانی. هر روز انسان مثلًا چند خط شعر، فرض بكنید كه از شعر خواجه شیراز مطالعه كند و مفاد آن را درحدود وسع خودش و درحدود ظرفیت خودش مطالعه كند یا اشعار مولانا رحمةال له علیهما یا اشعار اولیاء دیگر، بزرگان دیگر. خواندن این اشعار، انسان را از این عالم تكثّرات خارج می‌كند و انسان این مطلب را خودش می‌فهمد یعنی خودش متوجّه می‌شود كه چطور با وارد شدن در مطالعه احوال بزرگان و مطالعه این اشعار، این حالت برای انسان پیدا می‌شود.

به مرضی سر زدن و عیادت كردن. هفته ای یكبار به قبرستان رفتن و طلب مغفرت برای موتی كردن، آنهم نه ظهر و شب و اینها، بین الطّلوعین، پنجشنبه بین الطّلوعین انسان برود در قبرستان، ای كاش قبرستان درست و حسابی هم داشتیم! الان كه دیگر همه قبرستانها پارك شده و باغ شده و باغ لاله و گل و سنبل شده، این قبرستانها نه تنها انسان را از كثرت بیرون نمی‌آورد بلكه انسان را متوجّه كثرات و متوجّه دنیا می‌كند.

قبرستانی پیدا كنید مثل همین قبرستان حاج شیخ در قم! این قبرستان، قبرستان است، قبرستان وادی السّلام، قبرستان حاج شیخ در قم! خب اینجا ما داریم، حالا رفقایی كه در سایر شهرستانها هستند نمی‌دانم كجا باید بروند؟! به اندازه كافی در قم از همان قبرستانهایی كه در روایات است موجود است، مشكلی نداریم. قبرستان باید قبرستانی باشد كه در آن درخت نباشد، گل نباشد، سنبل نباشد وقتی كه شخص وارد می‌شود به یاد موتی بیافتد، به یاد آخرت بیافتد نه اینكه دلش خوش باشد كه بر سر قبر عزیزش دسته گل درآمده یا آن درخت درآمده، آن درخت به چه درد آن عزیزش می‌خورد؟ و آن گل برای او چه فایده ای دارد؟ الآن او دارد حساب و كتاب در آن دنیا پس می‌دهد، این دلش خوش است كه بر سر قبرش درخت و سنبل درآمده، می‌بینید! همه اینها خلاف است. همه اینها خلاف شرع است و خلاف ممشای شرع است.