فلسفه و حكمت هبوط حضرت آدم علیه السلام به عالم دنیا

أعوذباللَه من الشيطان الرجيم‌

بسم اللَه الرحمن الرحيم‌

وصلّى اللَه على سيّدنا و نبيّنا أبى القاسم محمّد

وعلى آل بيته الطّاهرين، و اللعنة على أعدائهم أجمعين‌

فَإذَا أَكْرَمَ اللَهُ الْعَبْدَ بِهَذِهِ الثَّلَاثَةِ هَانَ عَلَیهِ الدُّنْیا، وَ إبْلِیسُ، وَ الْخَلْقُ. وَ لَایطْلُبُ الدُّنْیا تَكَاثُرًا وَتَفَاخُرًا، وَ لَایطْلُبُ مَا عِنْدَ النَّاسِ عِزّا وَ عُلُوًّا، وَ لَایدَعُ أَیامَهُ بَاطِلًا.

امام صادق علیه‌السّلام به عنوان می‌فرمایند كه: سه چیز است كه اگر خداوند توفیق بدهد و این سه چیز را نصیب شخصی بكند، برای او این مسائل حاصل‌می‌شود، مطلب اول: بنده ملكیتی در آن چه كه خداوند به او داده احساس‌نكند، مطلب دوّم: تدبیری برای خودش نیندیشد و امورخود را به خدا واگذار كند و خیر و صلاحِ او را، بر خیر و صلاحی كه خودش از روی هوی‌ها و از روی اموری كه صحیح او با سقیم او مختلطاست تشخیص می‌دهد، ترجیح بدهد. چون اگر انسان مطلبی را صحیح تشخیص بدهد، همان تشخیص و اختیار الهی است، تفاوتی نمی‌كند.

اگر انسان مسأله‌ای را با هوی و با تعلّقات و بادخالت مسائل دنیوی كه صبغه و رنگ الهی گرفته، مخلوط كند و بعد این را برای خودش طریق و مسیر قرار بدهد، این فائده‌ای ندارد، این قاطی است، واقعاً امرخودش را به خدا تفویض كند و واقعاً امور خودش را و تدبیر امور خودش را به او واگذار كند، مطلب سوّم: جمله اشتغالش به آن باشد كه خداوند امر می‌كند و نهی می‌كند. خب این سه مطلبی است كه حضرت می‌فرمایند یك بنده باید به این سه‌مطلب بپردازد. حالا اگر خدای متعال او را توفیق داد و این سه مسأله برای او حاصل شد، نتیجه حصول این سه مسأله این است كه دنیا و شیطان و مردم دیگر در برابر او نمی‌توانند عرض اندام كنند. «هانَ عَلَیه» یعنی سست می‌شود، پست می‌شود از آن ابهّت و جلال و مقامِ آنها كاسته می‌شود، چون ابلیس برای خودش مقامی‌دارد دیگر، حالا اگر امروز خداوند به ما توفیق داد یك شمّه‌ای از مقام جناب ابلیس ما عرض كنیم خدمت رفقا و دوستان، تا بدانند كه این بزرگوار را دست‌كم نگیرند، این خیلی برای خودش حساب و كتاب و دفتر و دستكی دارد.