فلسفه خلقت شیطان‏

وقتی كه مرحوم آقا می‌فرمودند تقلید از قلاده می‌آید یعنی گردنبند انداختن، یعنی زمام او را به دست كسی دادن. وقتی شخصی از فردی تقلید می‌كند معنایش این است كه من دینم را، مالم را، جانم را و ناموسم را به تو سپردم، این معنا، معنای تقلید است. ما کمی سرمان درد بكند یك هفته می‌گردیم تا اینكه بهترین فرد را پیدا كنیم و برویم مراجعه كنیم، یك سر درد. کمی دلمان درد می‌گیرد هر كه هر چه گفت گوش نمی‌دهیم، آنوقت كسی می‌خواهد دین خودش را..., حالا متوّجه می‌شویم چقدر مبانی فرق كرده و فهم در اصول به چه مرتبه‌ای تنزل پیدا كرده؟ آقا دو نفر بیایند بگویند فلانی اعلم است كافی است! همین! تمام شد و رفت. انسان دین خودش را، مال خودش را، جان خودش را و ناموس خودش را به شخصی به عنوان امین از جانب پروردگار بسپرد بر این اساس كه در روز قیامت آن فرد مسئول باشد از تمام آن قضایائی كه بر او در طول زندگانی پیش می‌آید، برایش این فرد مسئول باشد. 

چندی پیش بود یك قضیه‌ای به یك مناسبتی اتّفاق افتاد، من این قضیه را به چند نفر از دوستانی كه از طهران آمده بودند عرض كردم، الآن به یادم آمد، گفتم كه این قضیه برای مرحوم آقا پیش آمده بود الان برای رفقا بگویم كه مسئله قبول مسئولیت و تعهّد نسبت به دین مردم چقدر مشكل است و خواهیم رسید در این فقره‌ای كه امام علیه‌السّلام می‌فرماید فِرَّ مِنَ الْفُتْيَا فَرارَکَ مِنَ الْأَسد¹. [از فتوا دادن فرار کند همچنان که از شیر درنده فرار می‌کنی] وقتی كه در باغ وحش می‌روید فرض کنید [اتّفاق افتاده است] در بعضی‌ از قفسها باز می‌شود و یك شیر بیرون می‌آید، چه حالی پیدا می‌كنید؟ فكر كنید، فكر كنید... (حالا به دوستان، فضلا و سروران خودم عرض می‌كنم که مسئله نسبت به كلّیت و ملاكش نسبت به سایر امور هم هست. البتّه هر شخصی می‌تواند در آن محیط مسئولیت خودش با تنقیح ملاك و تنقیح مناط این مسئله را احساس كند) یك مرتبه فرض كنید كه دَرِ آن محوطه و قفسه باز شد و یك شیر بیرون آمد، چه حالی در آنجا پیدا می‌كنید؟ امام علیه‌السّلام می‌گوید این حال را در خودت ترسیم كن، وقتی می‌خواهی فتوی بدهی برای مردم، فرار كن از فتوی! همانطوری كه دَرِ باغ‌وحش باز می‌شود و یك شیر بیرون می‌آید، هر موقعیتی را می‌خواهی پیدا كنی، اگر درخت شده می‌خواهی بروی بالا، از ستون شده می‌خواهی بروی بالا، پرواز كنی، در آب بیفتی، به زمین بروی مشخص است دیگر، آقا یك شیر دارد می‌آید: