استفاده سالک از شیطان برای طی طریق

شیطان در اینجا آمد و خراب كرد أَ رَأَيْتَكَ هذَا الَّذِي كَرَّمْتَ عَلَيَ‌ خدایا حالا آمده كار تو به آنجایی رسیده كه این چیزی را كه از خاك درست كردی به من كرَّمْتَ. پس آیه قرآن دارد سرّی را بیان می‌كند این سرّ چه بود رفقا؟ همان كه آقای حدّاد فرمودند بود. قرآن چیزی نمی‌گوید. فقط همین مقدار می‌گوید أَ رَأَيْتَكَ هذَا الَّذِي كَرَّمْتَ عَلَيَ‌ حالا این‌طوری شده؟ بگو به من، جواب من را بده أَ رَأَیتَك یعنی جواب من را بده. دارد به خدا می‌گوید، معنایش این است جواب من را بده. این را كه از خاك درست كردی آمدی بر من تفضیل دادی، سرّ خودت را در این گذاشتی؟ حالا كه این‌طور است پس من هم بلند می‌شوم، من هم آدم معمولی نیستم من هم موجودی هستم كه تو به من قدرت دادی، سعه دادی و ظرفیت دادی شروع می‌كنم همه را اغوا كردن، همه را گمراه كردن لَئِنْ أَخَّرْتَنِ اگر مرا به تأخیر بیندازی. خدا هم می‌گوید باشد. ما به تأخیر می‌اندازیم. اصلًا خودمان می‌خواهیم، اصلًا خودمان می‌خواهیم. نمی‌گفتی هم مهلتت می‌دادیم. لَئِنْ أَخَّرْتَنِ إِلى‌ يَوْمِ الْقِيامَةِ لَأَحْتَنِكَنَ‌ لجام می‌زنم بر همه ذریه‌اش، فقط یك چند نفری ته كاسه می‌مانند ته غربال، آن كسانی كه مخلصین هستند. بقیه به حسب مراتبهم هركدام در هر مرتبه‌ای كه دارند.

حال كه رفقا از خصوصیات شیطان و جنود شیطان مطّلع شدند اینجا دیگر بحث را تمام می‌كنیم. بنابراین نتیجه‌ای كه ما از بحث مربوط به شیطان می‌گیریم:

اوّل: اینكه خداوند شیطان را بی‌جهت خلق نكرده و خلقت آن براساس مصلحت بود.

دوم: شیطان بر ما ولایت ندارد چنانچه ملائكه هم بر ما ولایت ندارند.

سوم: شیطان به زور و به اجبار ما را به جهنم نمی‌برد بلكه ما با اختیار خود راه شیطان را انتخاب می‌كنیم و از او پیروی می‌كنیم و به آن سمت می‌رویم.

چهارم: اینكه این خلقت و این وسوسه شیطان گرچه یك جنبه منفی دارد ولی یك جنبه مثبت هم دارد. جنبه مثبتش این است كه ما به كمال می‌رسیم. اگر شیطان نبود ما به این كمال نمی‌رسیدیم ما در حدّ ملائكه بودیم. وقتی‌كه ملائكه باشند دیگر خدا انسان را برای چه خلق كند؟ ملائكه هستند دیگر، دیگر منظور از خلقت انسان چه معنایی دارد؟ پس اینكه خداوند انسان را خلق كرد برای اینكه او را به این مرتبه برساند بالاتر از ملائكه برساند و برای رسیدن به او باید اختیار كند و برای اختیار كردن باید جاذبه‌های مخالف هم وجود داشته باشد. پس شیطان به نفع ماست نه به ضرر ما. این جنبه مثبت هم از این نقطه نظر برای او هست.