معنای حق و باطل و مراتب آنها

در روایت داریم شخص وقتی‌كه نماز می‌خواند، حواسش در نماز این طرف و آن طرف باشد، فكرش به این طرف و آن طرف برود، الفاظ را فقط به عنوان یك عادت ادا كند، ممكن است الان ما بگوییم‌ بِسْمِ اللَه الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ‌ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ‌ تا وَ لَا الضَّالِّينَ‌ الفاتحة، ١ ٧ كه می‌رسیم بر حسب عادت، نفس این الفاظ را از آن منبع غیر شعور خودش به منصه ظهور برساند بدون اینكه انسان توجه داشته باشد. وقتی تا آخر سوره را می‌خواند متوجه می‌شود اصلًا به معانی توجه نداشته، فكرش جای دیگر بوده. ملاقاتی كه با كس دیگری قرار بوده بگذارد. مطلبی را كه با كس دیگری می‌خواسته صحبت كند. تلفنی كه زده شده و حواسش در آن تلفن بوده. ملائكه این نماز را بالا می‌برند، یك مقداری كه بالا بردند. خدا می‌گوید: این نماز را برای كه آوردید؟ می‌گویند: ما این نماز را آوردیم كه این نماز را به حیطه وجودی تو برسانیم؛ چون نمازی است كه انسان برای خدا خوانده و باید به همان‌جا برگردد. خدا می‌گوید: این در نماز من غیر مرا داخل كرده است. الفاظ را ادا كرده ولی حواسش به من نبوده، توجه به من نداشته، دنبال حرف‌هایی بوده كه در تلفن زده شده، دنبال مطالبی بوده كه با فلان شخص صحبت كرده، دنبال كارهای خودش بوده، در ضمن هم این سوره را خوانده، ركوع و سجود هم كرده. پس در این نماز دیگری را با من شریك قرار داده است، شما بروید من از حق خودم گذشتم و حق خودم را به شریكم واگذار كردم. این نماز را بر سر این بزنید و بگویید كه مبارك خودت باشد. من سهمی در این نماز نمی‌برم و تمامش مربوط به افراد دیگر باشد كه در این نماز دخالت كردند.¹

این نماز می‌شود باطل دیگر رفقا باید ملاك و معیار دستشان باشد ببینید دیگر بهتر از نماز ما چیزی سراغ نداریم. از نماز بالاتر چیزی سراغ نداریم. از نماز بالاتر عبادت بالاتری ما سراغ نداریم. وقتی‌كه در اذان و اقامه حی علی خیر العمل تشریع شده، معنایش چیست؟ معنایش این است كه بهترین عمل و بهترین عبادتی كه در شرع تشریع شده است، به سوی او باید بشتابی. و این نماز با این خصوصیات شما می‌بینید می‌شود باطل؛ هیچ خبری ازش نیست و هیچ مابازایی ندارد. پس باطل عبارت است از آن نحوه ارتباط بنده با پروردگار خود كه در آن ارتباط خدا جایی ندارد. این می‌شود باطل.