آفت سلوک‌زدگی و آثار و تبعات آن

أعوذباللَه من الشيطان الرجيم‌

بسم اللَه الرحمن الرحيم‌

وصلّى اللَه على سيّدنا و نبيّنا أبى القاسم محمّد

وعلى آله الطّيّبين الطّاهرين و اللعنة على أعدائهم أجمعين‌

امام صادق علیه السّلام به «عنوان» می‌فرمایند: وَ لَا یدَعُ أَیامَهُ بَاطِلًا؛ روزگارش را نباید به بطالت بگذراند.

راجع به معنای بطلان و حقیقت مطالبی عرض شد و به اینجا رسید كه بطلان عبارت از آن مسئله‌ای است كه چیزی در دست انسان نمی‌ماند، مابازایی ندارد. عملی را كه انسان برای او در این دنیا زحمت كشیده ولی در آن دنیا هیچ چیزی دستش را نمی‌گیرد را می‌گویند باطل. سعیی كرده ولی آن سعی مانند آن استر طاحونه‌¹ و عصاری‌² می‌ماند كه صبح تا به شب به دور سنگ آسیاب می‌گردد و تصور می‌كند كه مسافت طویلی را پیموده، شب می‌بیند سر جای خودش است و از این عملش دیگران استفاده می‌برند؛ گندم آرد می‌شود و دیگران فایده‌اش را می‌برند، ولی این تا شب فقط به دور خودش چرخیده. بسیار مثال خوبی است كه انسان همیشه متوجه این قضیه باشد كه خدای ناكرده مثل آن استر نباشد.

عرض شد كه در آیه شریفه می‌فرماید: وَ قَدِمْنا إِلى‌ ما عَمِلُوا مِنْ عَمَلٍ فَجَعَلْناهُ هَباءً مَنْثُوراً الفرقان، ٢٣ ما در روز قیامت تمام كارهایی را كه انسان انجام داده است، همه را می‌آوریم و در جلوی او قرار می‌دهیم. هر عملی را كه انجام داده؛ نماز خوانده، روزه گرفته، مجالس به پا كرده. اگر رفقا یادشان باشد عرض شد كه منظور این آیه به اعمال حرام ظاهر نیست؛ چون معنا ندارد كه عمل حرام ظاهر در میزان سنجش قرار بگیرد. در روز قیامت آن اعمالی در كفه ترازو قرار می‌گیرد كه ظاهرِ مخالفِ با شرع نداشته باشد. و الّا دزدی را در روز قیامت اصلًا روی كفه ترازو قرار نمی‌دهند كفه ترازو یك استعاره است یعنی در مقام میزان و سنجش، دزدی اصلًا در آنجا به حساب نمی‌آید كه بیایند وزنش كنند و خالصش را بسنجند، این عمل چقدر خالصی دارد؟! مثل طلایی كه یك زرگر آن طلا را محك می‌زند، می‌خواهد میزان خالصی طلا را بسنجد. اما شما یك فولاد را ببرید به زرگر بگویید محك بزن، می‌اندازد كنار، فولاد اینجا جایی ندارد. یك مقدار مس را ببرید به زرگر بدهید كه او را محك بزن، می‌گوید مس كه محك زدن ندارد. آهن و چدن را پیش زرگر تا به حال بردند كه محك بزند؟!