مراتب باطل و وظایف سالک در برابر آنها

امام صادق علیه‌السّلام می‌فرماید: وَ لَا یدَعُ أَیامَهُ بَاطِلًا كاری بكنیم كه این روزی كه دارد از ما می‌گذرد به بطلان و بطالت نگذرد. شب كه می‌شود می‌بینیم چیزی بدست نیامده، شب كه می‌شود می‌بینیم چیزی تحصیل نكردیم، شب كه می‌شود می‌دیدیم ا وقتمان را به این و به آن و به این حرف گذراندیم. این مراقبه‌ای كه مرحوم آقا می‌فرمایند در شب انسان باید بكند، كارهای روزش را باید در نظر بگیرد، این معنایش همین است. صحبت من با فلان‌كس خوب بود یا نبود؟ مفید بود یا نبود؟ برای چه ما اصلا این حرف را زدیم؟ برای چه اصلا این تفحص را ما كردیم؟ برای چه این كار را كردیم؟ لذا به خصوص در ماه رجب باید این مطلب را ما خیلی مورد مداقه قرار بدهیم، مطلب خیلی وسیعِ ها، منتها دیگر اگر بخواهیم حالا راجع به این قضیه صحبت كنیم رفقا مطلب به دستشان آمده دیگر، بخواهیم راجع به این قضیه صحبت كنیم خیلی جا دارد.

تفحص در كار دیگران، شنیدن مطالب از دیگران، فلانی چكار می‌كند؟ در چه وضعی است؟ فلان پولی را كه بدست آورده از كجا گیر آورده؟ فلان چیزی كه از دست داده چه جوری از دست داده؟ این وسیله را كه خریده حالا كه به او داده؟ یا مثلا چه جوری گیر آورده؟ ما هم بریم فرض كنیم ببینیم كاری ...، خیلی دائره، دائره وسیعی است، تمام اینها چیست؟ همه مولد خطورات است! یك كارخانه ایست كه خدا قرار داده در نفس ما، این كارخانه تولید می‌كند! محصولاتش چیست؟ همه تصورات. محصولاتش از بین رفتن نفس، محصولات و نتائج این كارخانه چیست؟ اضطراب، مانع شدن از حركت، مانع شدن از سیر، مانع شدن از مسیر.

حالا به به آن مطالب می‌رسیم فعلا ما آن مراتب اول را طی می‌كنیم، آن بزرگانی كه در مجالس خودشان وقتی‌كه صحبت از جبرائیل و مقام وحی می‌شد می‌گفتند چرا مجالستان را به این حرف‌های باطل می‌گذرانید؟ ما جایی رفتیم كه جبرائیل خبر ندارد آن‌وقت حرف از جبرائیل می‌زنید. حالا به آنجاها خواهیم رسید فعلا آن باشد طلب رفقا، ما نه! همین! فعلا در همین مرتبه كم‌كم می‌آییم و ... امام صادق كه می‌فرماید: وَ لَا یدَعُ أَیامَهُ بَاطِلًا امام صادق تمام مراتب را تا بالا می‌گوید. كلام امام صادق كلامی است كه برای فردی كه از آن نقطه صفر می‌خواهد شروع كند و به آن نقطه به اضافه بی‌نهایت كه نقطه اطلاق هست ها! به آن نقطه، تمام این مراتب و مراحل در كلام امام صادق وجود دارد حالا آنها باشد طلبمان اگر خدا توفیق داد.