اهمیت سلوک عقلانی و لزوم تصحیح فکر و اندیشه

وقتی مرحوم آقا سید جمال گلپایگانی به آقا می‌فرمودند كسی كه عرفان دارد خیر دنیا و كیف دنیا و آخرت را دارد، كسی كه عرفان ندارد بدبختی دنیا و آخرت دارد هر كسی می‌خواهد باشد. این را رسیده بود به آن، لمس كرده بود. درعین گرفتاری‌ها و تألمات كه رفقا می‌دانند مرحوم آقا هم در كتابی‌¹ نقل كردند این حرف را می‌زد كه آسید محمدحسین كسی كه عرفان ندارد بدبخت دنیا و آخرت است. صحیفه سجادیه را هم می‌خواند، روی تخت هم افتاده بود، عملش هم كرده بودند قرض هم بالا آورده بود، طلبكار هم در خانه‌اش را هر روز می‌زد و پسرش هم چی شد؟ تازه توی رختخواب دعای صحیفه سجادیه را می‌خواند و گریه می‌كند و حال و هوایی با خدای خود دارد.

از این افراد كجا پیدا می‌شوند؟ جداً از این افراد كجا پیدا می‌شود؟ می‌گوید آسید محمدحسین كسی كه عرفان ندارد نه دنیا دارد نه آخرت دارد. مرا می‌بینی با این وضعیت، خوشم! می‌خنده به همه، زنه می‌آید اطاق بالا غر می‌زند ای بابا فلان نداریم، می‌خنده می‌گوید دعا كن بیاید دیگر، چكار كنیم؟ طلبكار می‌آید درِ خانه، در می‌زند، می‌گوید ان‌شاءاللَه دعا می‌كنیم خدا كار تو را هم راه بیندازد، می‌خندد دیگر! خب كاری از دستش بر نمی‌آید، مگر می‌تواند بیل بزند؟ خوابیده افتاده روی بستر و به حال كسالت و مرض، اینها این‌طورند؛ یعنی می‌آیند و آن حقیقت‌ قُلْ هُوَ اللَه أَحَدٌ را در درون خود تثبیت می‌كنند و خدا هم می‌آید آن را كاملا حك می‌كند، فقط همان مسئله.

این معنای همیشه در نماز این است.

یا علی اذا رایت وقتی دیدی مردم این كار را می‌كنند فبعقلك یعنی این. آن شب تا صبح نماز می‌خواند هیچ فرقی نكرده، ولی تو دو ركعت می‌خوانی و با آن دو ركعت معلوم نیست كجا می‌روی، یا نمی‌خوانی به دلیلی! اما حال تو حال نماز است، نفس می‌كشی حال نماز است. ما خیال می‌كنیم پیغمبر شوخی می‌كرد وقتی‌كه در آخر شعبان برای مردم خطبه خواند و فرمود: «ایها الناس انفاسكم فیه تسبیح و نومكم فیه عباده»² نفسی كه در ماه رمضان می‌كشید این نفس‌ها تسبیح است. می‌گوییم حالا بالاخره خدا یك لطفی كرده در این ماه رمضان، آمده یك بخششی كرده و نفس‌های ما را تسبیح قرار داده. نه آقا! این یك امر واقعی و تكوینی است. كدام ماه رمضان و كدام روزه و كدام روزه گیرنده و صائم؟