رعایت زهد و تقوا مطابق اقتضائات نفس در سنین مختلف

چه كسی آمده پزشكی و علم طب را برای علم طب خوانده، كی آمده؟ هیچ‌كس. ولی علوم الهی خودش برای خودش مهم است. روایت امام صادق علیه السّلام را باید مطالعه كرد چه اینكه سخنرانی داشته باشی یا نداشته باشی. مطالب ائمه علیه السّلام ارتباطی به تبلیغ و غیر تبلیغ ندارد. من، شما، در این قضیه فرقی نمی‌كنیم. حالا هر كسی به اندازه سعه خود، به اندازه علم و توان خود باید بداند پیغمبر چه فرموده و امیرالمؤمنین چه فرموده. كدام یك از ما نهج البلاغه را مطالعه كردیم؟ این نهج البلاغه ترجمه هم شده است، هر كس یك دوره نهج البلاغه را مطالعه كرده دستش را بالا كند؟ امیرالمؤمنین این حرف‌ها را برای كی می زد؟ این حرف‌ها را فقط برای سلمان و اباذر می‌زد یا این حرف‌ها را در جلوی جمعیت می‌زد؟ این خطبه‌های نهج البلاغه ـ البته خود من هم چون مطالعه نكردم دستم را بلند نكردم اكثرش را مطالعه كردم ولی همه را مطالعه نكردم چرا دروغ بگویم! ـ مطالعه بكنیم. ما از امیرالمؤمنین بالاتر چه كسی را داریم كه بیاییم مطالب او را سرلوحه و الگو قرار دهیم؟ چه كسی را قرار بدهیم؟

این وصیت امیرالمؤمنین به امام حسن علیه السّلام در حاضرَین را بیاییم از نهج البلاغه جدا كنیم، روی یك یك عبارت این وصیت فكر كنیم. امیرالمؤمنین این وصیت را ـ در خود آنجا هم دارد ـ كه این فقط برای توی حسن نیست، برای تمام افرادی است از شیعیان من كه این را می‌بینند. هنگام شهادت در شب بیست و یكم در وصیتی كه كرد به افراد و اطرافیانش و امام حسن را وصی قرار داد فرمود: هذا وصیتی لك یا حسن و لمن بلغه كتابی‌¹ هر كسی كه این نوشته به او برسد او وصی من است؛ یعنی الان آن وصیت شب بیست و یكم امیرالمؤمنین در نهج البلاغه را، ما به آن عمل نكردیم، ما وصی او هستیم ولی به این وصیت عمل نكردیم. چون حضرت فرمود این وصیت فقط اختصاص به شما كه دور و بر من هستید ندارد. من امام همه امت هستم تا روز قیامت، این مطلب را فقط برای شما نمی‌گویم. این مطلب را برای آنهایی می‌گویم كه هزار و چهارصد سال بعد از من می‌آیند برای آنها هم این مطلب هست. آنها هم باید فرض كنند ـ همان مطلبی كه من در جلسه قبل خدمت رفقا عرض كردم ـ آنها هم باید فرض كنند كه الان دور بستر من نشسته‌اند و الان من دارم از دنیا می‌روم و این را به آنها می‌گویم، كه این كار را بكنید: بر شما باد كه حج انجام بدهید، بر شما باد صله رحم انجام دهید، بر شما باد كه قرآن را ترك نكنید، بر شما باد كه زكات را بپردازید، بر شما باد به امر به معروف و نهی از منكر، همانی كه دارد دیگر. چند مرتبه مرحوم آقا هم می‌فرمودند.