زهد و تقوا از دیدگاه اهل معرفت (١)
حقيقت معناي تقوا و تصور نادرست مردم از آن. شرح فقره: تِلْكَ الدَّارُ الْآخِرَةُ نَجْعَلُها لِلَّذينَ لا يُريدُونَ عُلُوًّا فِي الْأَرْضِ وَ لا فَساداً وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقينَ . 1 مكتب امام صادق عليه السلام مكتب فهم و تفقّه و حريت و آزادي است نه تقليد و تمجيد و چوب و چماق. 2 كلام صحيح و منطقي يكي از فلاسفه غرب در ارتباط با لزوم داشتن علم و يقين نسبت به امور به سائل. 3 تفسير آيه 36 سورۀ مباركه اِسرا:( وَ لا تَقْفُ ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ) . 4 توضيح راجع به حقيقت معناي زهد و تقوا و تصور نادرست مردم از آن. 5 ملاك در ظهور و بروز افعال خارجي از انسانها نيات و دواعي ايشان ميباشد و در بسياري از موارد اين دواعي و نيات ايشان منشأ عقلاني و منطقي نداشته بر اساس اقتضاءات و خواستههاي نفساني ميباشد. 6 ذكر حكايتي شيرين از گلستان سعدي در ارتباط با افراد زاهدنما. 7 نفس افعال افراد في نفسه بدون در نظر گرفتن نيت و غرضي كه پشتوانه آن ميباشد هيچگونه ارزش و اعتباري نداشته و متصف به حسن و قبح نميشود. 8 در بسياري از موارد محور و اصل اساسي در رفتار انسان و اعمال امر مسئله حبِّ به نفس و شئوون آن ميباشد. 9 تأكيد بي حد و حصر دستورات ديني و سخنان اولياء الهي بر رعايت نظافت در همۀ ابعاد گستردۀ آن. 10 بيانات امام صادق عليه السلام در قبال اعتراضات و سخنان جاهلانه سفيان سوري در ارتباط با زهد. 11 شدت اهتمام پيامبر اكرم صلی اللَه علیه وآله وسلم در رعايت نظافت و ذكر نمونههايي از آن. 12 در صورتي كه طبيعت زيبانمايي در انسان بصورت يك بت واصل قرار گيرد و منجر به تعارض با دستورات و فرامين پروردگار متعال شود امري مذموم و غير پسنديده ميشود. 13 در بسياري از موارد انسان موجب سرپوش گذاشتن بر انانيتهاي خود و اعمال و رفتار غير صحيح خود بدنبال توجيهات و تأويلات شرعي و رنگ و لعاب الهي زدن آنها ميباشد. 14 ذكر و ديدگاه و بينش در انجام افعال و كارهاي انسان كه يكي منجر به رشد و كمال و قرار گرفتن نور الهي در قلب شده و ديگري منجر به توقف و فرو رفتن در ظلم و جهل و بُعد از پروردگار ميشود.
مرتب سازی:
زهد و تقوا از دیدگاه اهل معرفت (١)
2أعوذباللَه من الشيطان الرجيم
بسم اللَه الرحمن الرحيم
وصلّى اللَه على سيّدنا و نبيّنا أبى القاسم محمّد
وعلى آله الطّيّبين الطّاهرين و اللعنة على أعدائهم أجمعين
بحث راجع به كلام امام صادق علیهالسّلام در رعایت تقوا بود كه امام صادق علیهالسّلام به «عنوان بصری» میفرمایند: فَهذا اولُ درجة التّقی.
رفقا حتماً این روایت را بهطور مرتب مورد مطالعه و دقت قرار میدهند كه مطالبی را كه گفته میشود و خدمت رفقا عرض میشود بتوانند به هم ربط بدهند و مسائل در دستشان باشد. آنچه را كه راجع به رعایت موازینی كه آن موازین، انسان را به آن مرتبه از رشد و آگاهی برساند كه دیگر جوّ و محیط و افراد در هر مرتبه و صنفی كه هستند نتوانند در انسان تأثیر بگذارند.
مسئله مهم در مطالبی كه خدمت رفقا عرض شد بر این محوریت دور میزند كه در مكتب امام صادق علیهالسّلام كه مكتب فهم است نه تقلید، مكتب فقه است نه تحجر، مكتب حریت و آزادی است نه مكتب چوب و چماق، مكتب عبودیت لله است نه عبودیت ناس و مردم، در این مكتب انسان چه باید بكند؟ هدف و آن مرتبه اعلای از وصول این نكته است كه انسان با رعایت مطالبی را كه امام صادق علیهالسّلام به عنوان بصری میفرمایند، انسان به این مرتبه برسد و به این درجه از آگاهی دسترسی پیدا كند كه دیگر محیط در انسان تأثیرگذار نباشد.
محیط یعنی چی؟ تمام افراد مردم، جریاناتی كه اتّفاق میافتد چه در خود كشور چه در سایر ممالك دیگر، مسائلی كه مطرح میشود، خبرهایی كه انسان میشنود، مطالبی را كه انسان میبیند، قضایایی كه انسان مشاهده میكند، حال و هوایی كه بر یك جمع حكومت میكند، مسائل و احساساتی كه جمعی را در درون خود حل میكند و هضم میكند و قوای عاقله آن جمع را از آنان میگیرد، عقل آنها تابع احساسات و احساسات محكوم فضای حاكم بر آن محیط و ظرف میشود. امام صادق علیهالسّلام با این بیاناتی كه خدمت رفقا عرض شد انسان را از این حال و هوا میخواهد بیرون بیاورد. تازه میفرماید هذا اول درجة التّقی. وقتی شما به این مرتبه رسیدید كه دیگر كسی نمیتواند در شما تأثیرگذار باشد. قسم حضرت عباس هم بخورد در شما دیگر فایدهای ندارد، قسم جلاله بخورد در شما فایدهایی ندارد.