لزوم تعقل در مکتب اولیاء خدا

آن مطالبی كه بین مرحوم آقا و آقای حدّاد گذشته و جز مطالبی بود آنها اسراری بوده كه ما اطلاع نداریم. من نمی‌دانم این مسئله را خدمت رفقا عرض كرده‌ام یا نه وقتی‌كه از حج برگشتیم و مشرف شدیم به كربلا، شب كه ما با اخوی بزرگترمان و با مرحوم آقا می‌خوابیدیم، آقای حدّاد می‌رفتند در یك اتاقی كه دوتا پله بالاتر بود آنجا استراحت می‌كردند. یكی دو ساعت می‌گذشت ما می‌دیدیم، كه اینها آمدند و مشغول صحبت كردن. حالا ما هم خواب بودیم، گاهی اوقات بیدار می‌شدیم، می‌دیدیم هنوز سه ساعت به اذان مانده، اتاق هم تاریك چراغ هم روشن نمی‌كردند كه حالا ما از خواب پا شویم یا مطالبی است كه ما نباید متوجه بشویم. همین‌طور در تاریكی حرف می‌زدند تا اذان صبح، نماز می‌خواندند و بعد هم موقع اذان ما را بیدار می‌كردند به اتّفاق نماز صبح را می‌خواندیم.

گاهی از اوقات ما از خواب بیدار می‌شدیم در آن اوقاتی كه باید یك چیزی سرمان بشود نه حالا مثلًا پنج دقیقه، می‌دیدیم دارند صحبت می‌كنند یواش نمی‌گذاشتیم پتو هم تكان بخورد، همان‌طور ساكت می‌نشستیم تا ببینیم چه می‌گویند، یك چیزهای می‌فهمیدیم، بعضی از شب‌ها، بعد هم كه قرار بود دیگر دوباره باید خوابمان می‌برد و دیگر هیچی. مسائل و مطالبی را در آن موقع من متوجه شدم و از جمله مسائلی را كه فهمیدیم كه من در اواخر زمان مرحوم آقا شاید سال آخر بوده یا مثلًا چند ماه مانده بود، یك دفعه از بعضی آن مطالبی را كه آن شب شنیده بودم. یك دفعه ایشان فرمودند: تو این مطالب را می‌دانی؟ گفتیم آقا! قرار بود ما بیدار بشویم، این قضیه را ما بدانیم. بعد گفتم: آقا بقیه‌اش چیست؟ گفتند اگر قرار بود بقیه‌اش را بدانید بیدار می‌شدید. این مقدارش مسئله بوده كه بدانید.

علی‌كل‌حال، آنهایی كه از اسرار است كسی اطلاع ندارد، یعنی قرار نیست كسی بداند، باید هم مكتوم بماند. ولی مطلبی كه هست كه من در این مدتی كه در خدمت رفقا و دوستان بوده‌ام خیلی روی آن تكیه می‌كرده‌ام روی سلوك عقلانی است. روی پایبندی به كلیات بدون توجه به مصادیق و مشخصات خارجیه، بدون توجه به مظاهر، فقط تكیه بر آن معانی كلیه كه دأب و دَیدن مرحوم و الد رضوان اللَه علیه و طریقه مرحوم آخوند ملا حسین‌قلی همدانی بر این كیفیت سلوك عقلانی بوده. حالا دیگران هم بودند، ولیكن این مسئله در مكتب آنها خیلی ملموس هست و خیلی روشن است. این است كه انسان بدون توجه به مظاهر، به آن حقایق پایبند باشد. اینكه بارها اتّفاق افتاده كه ما مثلًا دو ساعت صحبتی می‌كنیم برای رفقا و دوستان این مطالبی كه می‌گوییم چیست؟ این مطالب نصیحت است، نحوه سلوك و سیر عملی و عِلمی است برای انسان، بعد وقتی‌كه تمام می‌شود یك نفر می‌آید می‌گوید آقا یك مطلبی به ما بگویید، یك نصیحتی بكنید! پس ما این دو ساعت چكار می‌كردیم؟ زبانمان خشكید. این مسائل همان است و تفاوتی ندارد. مطلب فرق نمی‌كند، چه به طور خصوصی گفته بشود یا به طور عموم گفته بشود. این مطالب همان‌هایی است كه در كتب نوشته شده است و همان‌هایی است كه خود مرحوم والد می‌فرمودند: اگر كسی به این مطالب عمل بكند برای او فتح باب‌خواهد شد. حالا ما یك مطلب را می‌گوییم و افراد ترتیب اثر نمی‌دهند، آن یك مطلب دیگری است. اینكه ترتیب اثر داده نمی‌شود دیگر تقصیر صاحب خانه نیست.