تبیین حقیقت معنای محکم و متشابه

و این یك مسأله ای است كه از زمانی كه خدا آدم بوالبشر را در این دنیا خلق فرمود تا روز قیامت، این مسأله هست كه انسان در ارتباط با حقایق و اباطیل چگونه خود را ارزیابی باید بكند؟ چگونه باید خود را در این میدان وارد كند و چگونه مسائل را باید مورد تحقیق قرار بدهد تا خدای ناكرده به این دام مبتلا نشود و قبل از اینكه به منافع و به هوا ها و به امیال دنیوی و نفسانی تفكر كند قبلا به دنبال اصل مطلب و حقیقت برود، حال اگر در آنجا اشتباهی كرد، و خطایی آن یك مطلب دیگری است انسان ممكن است كه همان مسیر صحیح را طی كند و كسی هم كه ادعای عصمت نكرده است ممكن است در همان مسیر شخصی اشتباه كند و خطا برود و در وقتی هم این خطای او جبران می شود و اعتقاد باطل او تصحیح می شود، این مسأله‌بدیهی است، اما اینكه یك شخص بیاید و برای توجیه مقاصد خود و توجیه رفتار خود از راه هایی بهره بگیرد كه آن راه ها مورد خدشه و مورد ایراد و محتمل الصدق و الكذب است این مسأله خلاف است.

لذا خداوند در این آیه می فرماید كه آن كسانی كه در دلشان زیغ است و انحراف و كجی دارند، این افراد به دنبال آیات محكم نمی گردند، به دنبال آیاتی كه دلالت اینها روشن است نمی گردند به دنبال آیاتی كه آن آیات انسان را به راه حق هدایت می كند نمی گردند، چقدر در آیات قرآن داریم كه همیشه با یقین حركت كنید، دیگر شما صریح تر از این آیه سراغ ندارید كه همیشه انسان باید قطع داشته باشد، نسبت به راهش یقین و علم داشته باشد در مقابل ظنّ و حدس و شكّ و تردید و آن اموری كه عوام مردم در مسائل خودشان در این راه ها حركت می كنند. يَرْفَعِ اللَه الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجاتٍ‌ المجادلة، ١١ آن كسانی كه دارای علم هستند درجات آنها را خدا بالا می برد و حجاب های نفسانی را از دیدگان آنها بر می دارد آنهایی كه دنبال علم هستند، نه دنبال شك و حدس، خیال می كنم مطلب اینطور است هزار سال بنشینی و خیال كنی یك سانت خدا بالا نمی بردت، به نظرم باید مسأله اینطور باشد، بی خود كردی كه نظرت اینطور است، گمان من بر این است كه فلان قضیه بر این محور است، این گمان، گمان بی خود است، باید بگویی علم و یقین دارم یا این اعتقاد من در صورت عدم علم، نزدیك به علم است در آنجایی كه دیگر راهی نیست.