دیدگاه نادرست افراد نسبت به مسئله ریاضت نفس

لذا كسانی كه فقط در این دنیا به دنبال جمع معلومات هستند و اینكه اطّلاعات را به دست‌بیاورند، مسائلی را به دست بیاورند فرقی نمی‌كند آن مسائل، مسائلی باشد كه مربوط به كسب و تجارت و كار و مسائل مربوط به بدن و عالم مادّه باشد یا مسائلی كه مربوط به شرع و دین و تكلیف باشد، در همه‌ی اینها حكم واحد است، ترقّی و تكامل، تكامل نفسی در جمع این مطالب وجود ندارد، فقط ذهن و فكرانسان از یك سری مسائل انباشته می‌شود، همین، این میكروب الآن چیست؟ و علّت نشر و نموّش چیست و در چه محیطی‌پرورش پیدا می كند، تكثیر این‌میكروب در فلان درجه از حرارت چقدر است؟ و ضدّ حیات این چه چیز می‌تواند باشد و چه دارویی می‌تواند با این مقابله كند؟ فقط در همین و بیش از این ما چیزی نمی‌توانیم بر وجود خود اضافه كنیم، چه اینكه این مطالب در كتاب قرار بگیرد، هیچ بر ارزش كتاب اضافه نمی كند و چه این مطالب در نوار و این چیزها قرار بگیرد هیچ بر ارزش آن نوار افزون نمی شود و چه این مطالب در ذهن آدمی مستقر بشود به اندازه‌ی سر سوزنی بر ارزش و میزان و مقدار انسان اضافه نمی‌كند هر چه می‌خواهد باشد همین است اینكه خدمت رفقا عرض كردم صرفاً جمع مطالب و انباشته شدن اطّلاعات در درون ذهن و درون نفس است، چه این مسأله مربوط بشود به مسائل مادّی و علوم مادّی و تجربی و چه این مطالب مربوط بشود به علوم ریاضی كه خارج از علوم تجربی است و چه این مطالب مربوط بشود حتّی به علوم و تكالیف الهی و شرعی و دینی.

صرف اطّلاع بر ارزش انسان اضافه نمی‌كند، لذا ما می‌بینیم افراد مختلف در مواضع مختلف دارای چهره‌های مختلف هستند، فرض كنید كه در یك صنف هم افرادی پیدا می‌شوند كه دارای اخلاق انسانی و رفتار و شیوه‌ی انسانی و همین طور افرادی پیدا می‌شوند كه دارای فرهنگ منحط و خلاف ارزش و روش نامناسبند، در صنف دیگر همین طور و در صنف دیگر و همه‌ی اصناف همین طور. این همه جنایتكارانی كه در طول تاریخ پیدا شدند افرادبیسوادی نبودند و بسیار هم باسواد بودند بلكه سوادشان در سطح اوّل از اطّلاعات اهل دنیا بوده، منتهی این سواد و اطّلاعات را چون دارای نفس‌منحطی بودند چون دارای قلب ظلمانی بودند چون دارای روح آغشته به دنیا و كثرات و تعلّقات بودند، این اطّلاعات را در اهداف ناشایست و نامناسب به كار می‌گرفتند و هر چه اطّلاع بیشتر باشد خطر برای به كار گیری آن ها بیشتر خواهد شد، یك آدم معمولی فرض كنید یك فرد عادی بخواهد یك جایی را تخریب كند، فوقش یك كلنگ دست می‌گیرد و دری را خراب می‌كند ولی یك فردی كه مهندس فضایی است اگر بخواهد جایی را تخریب بكند یك موشكی درست می‌كند و شهری را به هوا می برد، این به خاطر آن میزان اطّلاع و معلوماتی است كه بین این دو است، هم او تخریب می كند و هم آن تخریب می‌كند، یك فرد بی فرهنگ و بی اطّلاع خیلی بخواهد كار خراب بكند فرض كنید در میان خانواده و محلّه اش می تواند آشوب و بلوی به پا كند، امّا یك فرد مطّلع با نفس خبیث می تواند دنیایی را تخریب كند و دنیایی را می تواند به اضمحلال و انحراف و نابودی روحی و معنوی بكشاند.