تاثیر اعمال و رفتار در صورت برزخى و جنبه ملكوتى نفس

قُلْ هَلْ نُنَبِّئُكُمْ بِالْأَخْسَرِينَ أَعْمالًا* الَّذِينَ ضَلَّ سَعْيُهُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ هُمْ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ يُحْسِنُونَ صُنْعاً¹ بدترین افراد، بدبخت‌ترین افراد، بیچاره‌ترین افراد، گمراه‌ترین افراد، و خسران زده‌ترین افراد آنهایی هستند كه این سرمایه‌ای را كه ما به آنها دادیم كه با آن می‌توانستند به جایی بروند كه جبرائیل امین نتواند به آنجا بیاید، و به مرتبه‌ای برسند كه تمام عوالم ربوبی را پشت سر بگذارند، اینها آمدند این سرمایه‌شان را با كارهای بچگانه و كارهای بیهوده و لغو و عبث تلف كردند. عمر را به سر آوردند و نتیجه آن خسران ابدی و زیان همیشگی خواهد شد. همین كه بروند در آنجا و ببینند، كه چه بر سر خود آورده‌اند، برای آنها كفایت می‌كند و نیازی به جهنم و عذاب نیست.

بنابراین در مرتبه مثال اسفل و مرتبه صورت ادنی مثالیه، خود حقایق اشیاء بدون جنبه نورانیت و ظلمانیت در عالم مثال قرار دارند. این مرتبه اول. مثل بسیاری از خواب‌هایی كه می‌بینیم، مكاشفاتی كه می‌بینیم‌ و از قضایا و یا مطالب آینده یا گذشته مطلع می‌شویم و عین همان صورت خارجی را ما مشاهده می‌كنیم. مسائلی كه باید اتفاق بیافتد، كاری به نورانیت ندارد، به نورانیت و ظلمانیت ارتباطی ندارد. خود همان قضیه و واقعیت در عالم مثال برای انسان منكشف می‌شود یا در خواب و یا در بیداری كه از او تعبیر به مكاشفات و مشاهدات می‌كنند. این مرتبه اول، مرتبه دوم یك مقداری رقیق‌تر و عمیق‌تر و دقیق‌تر می‌شود. آن مرتبه، مرتبه‌ای است كه در آن جا جنبه ربطی این مثالی كه در عالم مثال محقق است و جنبه اتصال این مطلب با مقام ربوبی و با سلسله علل معّده برای تحقق این اشیاء در عالم خارج در آن جنبه ترسیم می‌شود كه كیفیت ارتباط این شیئی كه در خارج اتفاق افتاده از نقطه نظر حقیقت وجود و از نقطه نظر فیض نزول وجود در چه مرتبه‌ای قرار دارد و در چه رتبه‌ای از اقتراب به آن نور وجود یا ابتعاد از آن حقیقت وجودیه قرار دارد. آیا در جنبه ظلمانی از این عالم وجود این مسئله قرار دارد یا در جنبه روحانی و نوریه او؟ با حفظ اصل حقیقت این و استنادش به آن مبدأ اول و حقیقت علیا در خارج به دو شكل تحقق پیدا می‌كند؛ یا به حقیقت نوریه در خارج تحقق پیدا می‌كند كه می‌رود در صف علیین و در صف ملائكه و در صف عقول و در صف انبیاء و در صف عالم انوار، یا اینكه این در جنبه ظلمانی تحقق پیدا می‌كند كه می‌رود در صف شیاطین، در صف نفوس خبیثه و در صف عالم كدورات و عالم ظلمات.