جایگاه ریاضت‌های شرعیه نفسانیه در مکتب عرفان

الان همان طوری كه ما دارای اعضاء و جوارح ظاهری هستیم، دارای اعضاء و جوانح باطنی هستیم و از نقطه نظر ظاهر همان طوری كه بین فرد عادی و غیر عادی تفاوتی نمی‌كند، در دیدن اشیاء و در حیث اشیاء از نقطه نظر رؤیت مسائل باطنی هم در یك مرتبه خاص به همین كیفیت است، الآن افرادی كه در اینجا هستند، اشیائی را كه مشاهده می‌كنند همه تقریباً به یك مسئله، اگر چشمی بیماری نداشته باشد، این فرض بكنید كه اشیائی را كه در اینجا هست همه یك جور می‌بینیم، تعداد افرادی را كه در اینجا هستند، همه برای همه یكسان است، الوان، رنگها، اشكال، همه یكسانند، حالا فرق نمی‌كند چه مسلمان اینها را ببیند، چه كافر ببیند، فرقی نمی‌كند، تفاوتی ندارد، دیدن برخی از مسائل برزخی و مثالی هم برای افراد تفاوتی نمی‌كند، صورت مثالی و برزخی را می‌بینند، هم بچه خواب می‌بیند، هم بزرگ خواب می‌بیند، هم مؤمن خواب می‌بیند، هم كافر خواب می‌بیند، اینها همه یكسان هستند، از این نقطه نظر تفاوتی ندارند، چه بسا ممكن است آنها هم در این رؤیا و منام، به بعضی از مسائل آینده اینها مربوط بشود، به بعضی از مسائل آینده این برگردد، خوابی كه فرعون مصر دید و إِنِّي أَرى‌ سَبْعَ بَقَراتٍ‌¹، هفت گاو سمین، هفت گاو لاغر آمدند، هفت گاو سمین را خوردند و سبع سنبلات، این خوابی است كه یك كافر می‌بیند ولی این ارتباط، ارتباط برزخی است، ارتباط صوری است و خوابش هم از رویاهای صادقه است، هیچ اشكال ندارد، منتهی صحبت در همان سلسله علیت و ربط این خواب است كه او نمی‌فهمد و درك نمی‌كند. ولیكن یك شخصی كه احاطه بر آن حیثیت علی دارد و می‌داند آن سلسله مراتب عالم غیب به چه نحوی تنفیذ پیدا كرده تا اینكه به اینجا رسیده، او از اراده و مشیت پروردگار، مطلع می‌شود. حالا راجع به این قضیه ممكن است دوباره در همین مجلس یك صحبتی بشود ، این ریاضات، ریاضات غیر شرعیه است و موجب می‌شود انسان گرچه بعضی از مطالب برای او روشن بشود ولی آن چه را كه مهم است در این جا، روشن شدن مطالب نیست، در این جا آن حقیقتی كه برای نفس ظهور پیدا می‌كند و آن حقیقت متجلّی می‌شود و او را می‌گیرد، او عبارت است از یك موقعیتی كه در آن موقعیت خود را می‌بیند و نفس خود را دخیل در این رؤیت می‌بیند، این مسئله، مسئله خطرناكی است، به این قضیه باید توجه كرد نه به رؤیت.