«عقلانیت و فهم» مهم‌ترین شاخصه و ویژگی مکتب مرحوم علامه طهرانی

ممكن است هر شخصی هزار تا داعی داشته باشد، هزار تا دلیل داشته باشد، به هزار جهت می‌تواند كاری انجام بدهد، ملاكها متفاوت است پس بنابراین هم منصور دوانیقی بر باطل است، هم ابوحنیفه هر دو بر باطلند و هر دو در مقابل امام صادق و هر دو در مقابل تشیع، حالا می‌خواهد در آن زندان بمیرد می‌خواهد نمیرد، مگر در زندان دوانیقی همه افراد مومن بودند كه می‌مردند نه افراد جانی هم بودند. بعضی افراد جرم داشتند و جرمشان هم واقعی بوده و می‌بایست كه حبس هم بشوند حالا چون منصور منصور است پس بنابراین تمام زندانش از آن دربان تا بقیه همه بایستی كه ..... نه هم از مومنین بودند، افراد مظلوم بودند، هم غیر آنها بودند، یكی از آنها فرض كنید كه ابوحنیفه بوده.

ببینید چقدر مسئله مسئله مهمی است، به این كیفیت مرحوم آقا مطرح می‌كردند كه باید مغالطه را بگذاریم كنار باید موارد شبهه انگیز را از ذهنمان خارج كنیم باید آنچه را كه موجب می‌شود نفس انسان خیلی سریع تحت تأثیر مطالب را قرار بگیرد آنها را دور كنیم خود مسئله را بررسی كنیم خود مطلب و قضیه را بررسی كنیم. خود در كارهایی كه داریم می‌كنیم در اشتغالاتمان در حالتمان در مسائل در روابطمان، بیاییم و آن حق را بشناسیم، شاید آن افرادی كه خود را برحق می‌دانند بر باطل باشند ولكن ادعای بر حق بودن می‌كنند! نه، بر باطل است، بر باطل است، كی می‌تواند ادعای عصمت كند؟ كی می‌تواند ادعای عدم خطا كند؟ كه می‌تواند؟ كه می‌تواند مدعی ارتباط با وحی باشد؟ كه می‌تواند مدعی اطلاع بر عوالم غیب باشد؟ كه می‌تواند؟ هیچ كس! همه ما دارای نفس هستیم، همه ما دارای توهمات هستیم، همه ما دارای تخیلاتیم، شوخی هم ندارد بر این اساس نظرش به یكجا می‌رسد شاید آن نظر، نظر اشتباه باشد، مرحوم آقا ایشان می‌فرمودند آن سالكی كه یك قدم را بردارد و همان قدم از روی فهم باشد همان مقدار را برای او می‌نویسند ولی اگر از آن یك قدم گذشته هزار قدم را بر اساس احساس بردارد بر اساس التذاذات نفسانی بردارد بر اساس مشاهدات صوری بردارد بر اساس ظواهر غیر علمی و غیر منطقی بردارد گرچه در خودش حالاتی احساس می‌كند گرچه در خودش مسائلی می‌بیند گرچه یك مطالبی .... ولی این مطالب همه كفر است، همه كفر است، همه ظاهر است، آن مقداری كه از اول آن یك قدمی را كه برداشته آن دو قدمی را كه برداشته آن مقدار را برایش می‌نویسند آن مقداری كه به همان مقدار نفسش سفت شده، استقرار پیدا كرده، همان مقدار و بر همین اساس مراتب افراد سنجیده می‌شود.