جایگاه تسلیم در سیروسلوک

 بله، ما همه نقصان داریم، ما همه ضعف داریم، میزان و افق فهم و فكر همه ما در یك حدّ محدودی است، و بالاتر از آن حدّ نمی‌توانیم حركت كنیم، یك فقیهی كه می‌خواهد فتوا بدهد تا وسائل‌الشیعه را نگاه نكند نمی‌تواند فتوا بدهد. اما آیا امام هم همین‌طور است؟ یك فقیهی كه می‌خواهد فتوا بدهد تا مستدرك را نگاه نكند نمی‌تواند فتوا بدهد، آیا امام هم همین‌طور است؟ یك فقیهی كه می‌خواهد فتوا بدهد تا مطالعه كتب قدمای از زمان أئمه را نكند و آن فضای علمی و فقهی بعد از زمان أئمه را ادراك نكند، نمی‌تواند فتوا بدهد، بسیاری از بزرگان بودند كه حتّی با مطالعه روایات و احادیث و منابع، اینها با مراجعه به نظرات سایر از اشخاص و اعاظم توانستند به آن مطلب برسند، امّا امام هم برای فتوا دادن و برای بیان حكم نیاز به كتاب دارد؟ نیاز به قرآن دارد؟ نیاز به وسائل دارد؟ این‌طور كه نیست.

 پس بنابراین هیچ اشكالی ندارد كه من الان با آن فضای محدودم، محدودیت سعه وجودی، محدودیت سعه اطلاعات و ادراك، محدودیت سعه تجربه علمی، فنّی و تخصّصی خودم امروز نسبت به یك مسئله مطمئن شوم، ماه دیگر دست از این مسئله بردارم، این یك چیز طبیعی است، امّا امام هیچ‌وقت [از نظرش‌] دست برنمی‌دارد، امكان ندارد پیغمبر كلامش با كلام امام جواد یازده ساله تفاوت داشته باشد، امكان ندارد. محال و ممتنع است كه كلام امام باقر علیه‌السّلام در سن شصت سالگی با كلام امام هادی علیه‌السّلام در سن ده سالگی فرق بكند، امام باقر در آن سن یك فتوا بدهند، امّا نوبت به امام هادی كه می‌رسد، با سن ده سال ...، حضرت حتّی كمتر از ده سال داشتند، در سن نه سالگی، حتّی در بعضی از روایات هشت سال هم داریم، چند نفر از أئمه بودند كه اینها در سنین طفولیت به مقام امامت رسیدند، به مقام امامت یعنی چه؟ یعنی چه؟ یعنی اداره ماسوی اللَه در مُلك و ملكوت! این را می‌گویند مقام امامت، فتوا چیه آقا؟ حكم شرعی چیه؟ اداره ماسوی اللَه! یعنی واسطه فیض الهی در همه مراتب وجود، بر جبرائیل حاكم است! بر عزرائیل حاكم است! بر اسرافیل حاكم است! بر همه ملائكه مقرب و اینها حاكم است! بر افراد پایین حاكم است، بر زمین و زمان حاكم است؛ این را می‌گویند امام. فتوا و حكم شرعی یكی از مصادیق مسئله معرفت است.