جایگاه تسلیم در سیروسلوک

اگر یك نفر بر آنچه كه برای او مصلحت است و آنچه كه خدا برای او در موقعیت فعلی، آن را اقتضا می‌كند، اگر نسبت به این مسئله اشراف داشت، آن‌وقت این می‌تواند و آیا باید از یك مرجع، تقلید كند؟ نه، خودش می‌داند دیگر. فرض این است، اگر یك شخص نسبت به آن مصلحت فعلیه خودش به هر جهتی، الهام، غیر الهام اطّلاع پیدا كرد آیا باید به كتب مراجعه بكند؟ نه دیگر! نیاز به مراجعه ندارد. حالا به حسب ظاهر و مسائل دیگری این كارها را انجام می‌دهد؛ این مطالب دیگری است كه جایش اینجا نیست، لزومی هم در بیانش نیست كه پس این اولیاءِ خدا برای چه دیده شده كه از یك فرد تقلید می‌كنند؟ مرحوم حدّاد رضوان اللَه علیه چرا از حضرت آقا تقلید می‌كردند؟ با وجود اینكه خودشان قطعاً به این مرتبه رسیده بودند.

در جایی كه مرحوم والد به ایشان می‌فرمایند هر چه كه شما بفرمایید من درباره‌اش فكر نمی‌كنم و تأمل‌در انجام دادنش نمی‌كنم، چه كسی این حرف را می‌زند؟ قضیه سید علی شوشتری یادمان نرود. چه كسی این حرف را می‌زند؟ كسی این حرف را میزند كه در آن وقت اعلم علمای نجف بوده است بنا بر اعتراف همه! كسی این حرف را می‌زند كه در فلسفه و در عرفان صاحب نظر بوده است! كسی این حرف را می‌زند كه چهارده سال در خدمت بزرگانی مثل علّامه طباطبایی و مرحوم انصاری و مرحوم سید جمال گلپایگانی و بزرگان دیگر ارتباط داشته است، با آنها حشر و نشر داشته است، مثل بنده كه نبوده! یك هم‌چنین شخصیتی، وقتی به این مرد بزرگ و به استادش این را مطرح می‌كند، آیا ایشان مجتهد نبوده؟ تا بگوید حالا این دستوری را كه او می‌دهد این دستور را بر كتاب اللَه عرضه بداریم! بر سنت رسول اللَه عرضه بداریم!. بالاخره من كه مجتهد هستم، من كه سالیان سال پیش بزرگان، پیش اساتید مبرز و درجه یك درس خواندم، من كه بر احادیث وارد هستم، باید نسبت به مطالبی كه ارائه می‌شود تأمل كنم، تحقیق كنم، مطالبش منافات با كتاب اللَه نباشد؟ آیا مطالبش منافاتی با سنت ندارد؟ آیا مطالبش منافاتی با احكام تكلیفیه ندارد؟ اگر نداشت، بسیار خوب! آن‌موقع اطاعت می‌كنم. امّا اگر مطالبش منافات داشت، در آن صورت با عرض معذرت، حالا با یك احترامی، با یك ادبی، می‌گوید: «حالا إنشاءاللَه چشم، بسیار خب روی این مطالب فكر می‌كنم، در خدمتتان هستم و ....» این‌طور بوده؟ یا نه همان‌طور كه سید علی شوشتری وقتی آن جناب جولا به او گفت: «بساطت را جمع كن، برو»، دیگر تأمل نكرد. تو باید به نجف بروی و روزی تو را در نجف حواله داده‌اند. او دیگر نگفت چیست و چرا، فهمید مطلب سروش غیب است. همان‌طور شما نگاه كنید، ببینید مرحوم آقا می‌گویند شما مطالبی را بگویید با آن مثالی كه خدمتتان عرض كردم قبلًا. «شما اگر بگویید این را بخور، من بلاتفكّر و بلالحظه درنگ، من این لیوان را می‌خورم، من این كار را انجام می‌دهم».