روش تعامل با مردم در دیدگاه ائمه علیهم السلام
شرح فقره وَ أَمَّا اللَوَاتِي فِي الْحِلْمِ: فَمَنْ قَالَ لَكَ: إنْ قُلْتَ وَاحِدَةً سَمِعْتَ عَشْرًا فَقُلْ: إنْ قُلْتَ عَشْرًا لَمْ تَسْمَعْ وَاحِدَةً! 1ـ امام صادق علیه السلام در کیفیت ارتباط با دیگران در تحمل ناملایمات می‌فرمایند: در مقابل توهین یک کلمه هم پاسخ ندهید و بگویید اگر ده کلمه بگویی، یک کلمه نمی‌شنویی. این مطلب از شاه کلیدهای سلوک محسوب می‌شود. چون اگر در جواب یک حرف، چند پاسخ دهید، صد سال هم بگذرد به همین منوال در همان کثرت باقی می‌مانید و این به‌خاطر جنبه ارتباطی است که نفس با این موضوع دارد. 2ـ اگر انسان تواضع دارد این را باید در همه‌جا اعمال کند نه فقط در یک‌جا. 3ـ بزرگان همیشه یادآور می‌شدند که: باید به آن نیّت، باطن و ارتباط بین شخص و عالم واقع نظر داشته باشد درحالی‌که ما فقط ظاهر افراد را در اعمال می‌بینیم و اینکه چه غرض و نیتی پشت این امر ظاهر دارد را نمی‌دانیم. 4ـ اگر انسان به واقع و حقیقت و غرض شخص واقف باشد، مسائل ظاهر برای او جلوه‌ای ندارد زیرا او واقعیت را می‌بیند. 5ـ امام صادق علیه السلام از اول این حدیث شریف عنوان بصری حقیقت عبودیت را به ما یادآوری می‌کنند که انسان باید در این دنیا در مقام عبودیت باشد و مسامحه نکند. 6ـ همه ما برای خود در دل حسابی باز کرده‌ایم که جدا از ظاهرمان رفتار می‌کنیم و با بروز یک مسئله، خود را نشان می‌دهیم و اوضاع بهم ریخته و طرز صحبتمان تغییر می‌کند و آن ارتکاز در کارهای‌مان دچار اختلال می‌شود، اینها همه مال آن حسابی است که در دل باز کرده‌ایم. 7ـ علت اینکه ما روی اشتباه خود می‌ایستیم و حاضر به اشتباه خود نیستیم آنست که غیر از حساب حق و واقعیت، برای خودمان حسابی بازکرده ایم و همه این حساب را دارند. 8ـ باید از پیغمبری تبعیت کرد که در دل حسابی باز نکرده باشد، با این ملاک دیگر از هر کسی نمی‌شود اطاعت کرد و ولی خدا کسی است که نباید در دل خود حسابی باز کرده باشد. 9ـ در جلسه‌ای فردی از اهل کرامت می‌گفت به همت مولا اگر چشمهایم را روی هم بگذارم تمام عالم را خواهم دید! در جواب او گفتم: به همت مولا من تمام دنیا و آخرت را خواهم دید. آن شخص همت مولا را به حساب خود گذاشته بود. ولی شخصی مثل سلمان همه کار می‌کرد ولی آن را به‌حساب مولا می‌گذاشت. 10ـ درکارهای شخصی، فرد نباید حسابی برای خود باز کند و آنچه که در دلش هست را بای
روش تعامل با مردم در دیدگاه ائمه علیهم السلام
توضیحات:
شرح فقره وَ أَمَّا اللَوَاتِي فِي الْحِلْمِ: فَمَنْ قَالَ لَكَ: إنْ قُلْتَ وَاحِدَةً سَمِعْتَ عَشْرًا فَقُلْ: إنْ قُلْتَ عَشْرًا لَمْ تَسْمَعْ وَاحِدَةً! 1ـ امام صادق علیه السلام در کیفیت ارتباط با دیگران در تحمل ناملایمات می‌فرمایند: در مقابل توهین یک کلمه هم پاسخ ندهید و بگویید اگر ده کلمه بگویی، یک کلمه نمی‌شنویی. این مطلب از شاه کلیدهای سلوک محسوب می‌شود. چون اگر در جواب یک حرف، چند پاسخ دهید، صد سال هم بگذرد به همین منوال در همان کثرت باقی می‌مانید و این به‌خاطر جنبه ارتباطی است که نفس با این موضوع دارد. 2ـ اگر انسان تواضع دارد این را باید در همه‌جا اعمال کند نه فقط در یک‌جا. 3ـ بزرگان همیشه یادآور می‌شدند که: باید به آن نیّت، باطن و ارتباط بین شخص و عالم واقع نظر داشته باشد درحالی‌که ما فقط ظاهر افراد را در اعمال می‌بینیم و اینکه چه غرض و نیتی پشت این امر ظاهر دارد را نمی‌دانیم. 4ـ اگر انسان به واقع و حقیقت و غرض شخص واقف باشد، مسائل ظاهر برای او جلوه‌ای ندارد زیرا او واقعیت را می‌بیند. 5ـ امام صادق علیه السلام از اول این حدیث شریف عنوان بصری حقیقت عبودیت را به ما یادآوری می‌کنند که انسان باید در این دنیا در مقام عبودیت باشد و مسامحه نکند. 6ـ همه ما برای خود در دل حسابی باز کرده‌ایم که جدا از ظاهرمان رفتار می‌کنیم و با بروز یک مسئله، خود را نشان می‌دهیم و اوضاع بهم ریخته و طرز صحبتمان تغییر می‌کند و آن ارتکاز در کارهای‌مان دچار اختلال می‌شود، اینها همه مال آن حسابی است که در دل باز کرده‌ایم. 7ـ علت اینکه ما روی اشتباه خود می‌ایستیم و حاضر به اشتباه خود نیستیم آنست که غیر از حساب حق و واقعیت، برای خودمان حسابی بازکرده ایم و همه این حساب را دارند. 8ـ باید از پیغمبری تبعیت کرد که در دل حسابی باز نکرده باشد، با این ملاک دیگر از هر کسی نمی‌شود اطاعت کرد و ولی خدا کسی است که نباید در دل خود حسابی باز کرده باشد. 9ـ در جلسه‌ای فردی از اهل کرامت می‌گفت به همت مولا اگر چشمهایم را روی هم بگذارم تمام عالم را خواهم دید! در جواب او گفتم: به همت مولا من تمام دنیا و آخرت را خواهم دید. آن شخص همت مولا را به حساب خود گذاشته بود. ولی شخصی مثل سلمان همه کار می‌کرد ولی آن را به‌حساب مولا می‌گذاشت. 10ـ درکارهای شخصی، فرد نباید حسابی برای خود باز کند و آنچه که در دلش هست را بای
روش تعامل با مردم در دیدگاه ائمه علیهم السلام
13پس همه مطالب به خاطر این است كه: من يك جايگاهى در ارتباط با خارج، در ارتباط با حادثه‌ها، در ارتباط با مسائلى كه در دور خودم مى‌گذرد، يك جايگاهى اول براى خودم ترسيم مى‌كنم، موضع‌ام را سفت مى‌كنم، بتن‌ريزى قشنگ، خوب مى‌كنم، آن‌جا كه خوب مستقر شدم، حالا مى‌روم سراغ اين‌كه مطالب چگونه است و به چه كيفيت است! اين فايده‌اى ندارد، اين نتيجه ندارد.
مرحوم آقا یك وقتی الآن یادم آمد این قضیه ایشان در یك جریانی خب یك فعالیت‌هایی می‌كردند یك مطالبی یك كارهایی می‌كردند، در همان زمان‌های خیلی وقت قدیم، در زمان سابق و اینها، و تبعاً تصمیماتی می‌گرفتند، خب بالاخره مسائل، مسائل سهل و بسیط نبود، مسائل مسائل مهمی بود.
می‌گفتند: یك وقت قضیه‌ای اتفاق افتاد حالا من خیلی توضیح نمی‌دهم كه ... منظور رساندن مطلب و بیان مطلب و رسیدن به ملاك است، نه بیان مسائل شخصیه و جزئیه و اینها، این‌كه خب خیلی مد نظر نیست ایشان می‌گفتند كه: من رفتم پیش یك شخصی و گفتم: خوب است شما در این قضیه یك همچین كاری را انجام بدهید، دیدنی بكنید از آن شخصی كه برایش این مسأله اتفاق افتاده، بالاخره دچار محنتی شده، دچار مصدومیتی شده، دچار صدمه‌ای شده، ایشان می‌گفتند هر چه ما صحبت كردیم دیدیم كه نه ایشان می‌گوید: خب بالاخره اتفاق می‌افتد دیگر، حالا نیازی نیست كه حتماً ما نسبت به این مطلب كاری انجام بدهیم، مسائل مختلفی برای همه اتفاق می‌افتد، چرا ما بیاییم و این كار را انجام بدهیم؟ من گفتم: آخر این شخص كه الآن برایش این مسأله اتفاق افتاده در راستای همین هدف این حركت را انجام داده، در این‌جا یك تعهد و یك‌التزامی برای ما پیدا می‌شود كه نسبت به این عمل او بی‌تفاوت نباشیم، یك قدردانی حداقل داشته باشیم، یك تشكری داشته باشیم، یك عیادتی، همین عیادتی كه می‌كنیم خودش [یك تشكر است]، و بالاخره مرحوم آقا می‌گفتند كه آن شخص نپذیرفت. چرا؟ چرا نباید پذیرفته شود؟ چرا؟ خب لابد رفقا به مطلب رسیدند. حالا ایرادی پیش می‌آید؟!!