روش تعامل با مردم در دیدگاه ائمه علیهم السلام
شرح فقره وَ أَمَّا اللَوَاتِي فِي الْحِلْمِ: فَمَنْ قَالَ لَكَ: إنْ قُلْتَ وَاحِدَةً سَمِعْتَ عَشْرًا فَقُلْ: إنْ قُلْتَ عَشْرًا لَمْ تَسْمَعْ وَاحِدَةً! 1ـ امام صادق علیه السلام در کیفیت ارتباط با دیگران در تحمل ناملایمات می‌فرمایند: در مقابل توهین یک کلمه هم پاسخ ندهید و بگویید اگر ده کلمه بگویی، یک کلمه نمی‌شنویی. این مطلب از شاه کلیدهای سلوک محسوب می‌شود. چون اگر در جواب یک حرف، چند پاسخ دهید، صد سال هم بگذرد به همین منوال در همان کثرت باقی می‌مانید و این به‌خاطر جنبه ارتباطی است که نفس با این موضوع دارد. 2ـ اگر انسان تواضع دارد این را باید در همه‌جا اعمال کند نه فقط در یک‌جا. 3ـ بزرگان همیشه یادآور می‌شدند که: باید به آن نیّت، باطن و ارتباط بین شخص و عالم واقع نظر داشته باشد درحالی‌که ما فقط ظاهر افراد را در اعمال می‌بینیم و اینکه چه غرض و نیتی پشت این امر ظاهر دارد را نمی‌دانیم. 4ـ اگر انسان به واقع و حقیقت و غرض شخص واقف باشد، مسائل ظاهر برای او جلوه‌ای ندارد زیرا او واقعیت را می‌بیند. 5ـ امام صادق علیه السلام از اول این حدیث شریف عنوان بصری حقیقت عبودیت را به ما یادآوری می‌کنند که انسان باید در این دنیا در مقام عبودیت باشد و مسامحه نکند. 6ـ همه ما برای خود در دل حسابی باز کرده‌ایم که جدا از ظاهرمان رفتار می‌کنیم و با بروز یک مسئله، خود را نشان می‌دهیم و اوضاع بهم ریخته و طرز صحبتمان تغییر می‌کند و آن ارتکاز در کارهای‌مان دچار اختلال می‌شود، اینها همه مال آن حسابی است که در دل باز کرده‌ایم. 7ـ علت اینکه ما روی اشتباه خود می‌ایستیم و حاضر به اشتباه خود نیستیم آنست که غیر از حساب حق و واقعیت، برای خودمان حسابی بازکرده ایم و همه این حساب را دارند. 8ـ باید از پیغمبری تبعیت کرد که در دل حسابی باز نکرده باشد، با این ملاک دیگر از هر کسی نمی‌شود اطاعت کرد و ولی خدا کسی است که نباید در دل خود حسابی باز کرده باشد. 9ـ در جلسه‌ای فردی از اهل کرامت می‌گفت به همت مولا اگر چشمهایم را روی هم بگذارم تمام عالم را خواهم دید! در جواب او گفتم: به همت مولا من تمام دنیا و آخرت را خواهم دید. آن شخص همت مولا را به حساب خود گذاشته بود. ولی شخصی مثل سلمان همه کار می‌کرد ولی آن را به‌حساب مولا می‌گذاشت. 10ـ درکارهای شخصی، فرد نباید حسابی برای خود باز کند و آنچه که در دلش هست را بای
روش تعامل با مردم در دیدگاه ائمه علیهم السلام
توضیحات:
شرح فقره وَ أَمَّا اللَوَاتِي فِي الْحِلْمِ: فَمَنْ قَالَ لَكَ: إنْ قُلْتَ وَاحِدَةً سَمِعْتَ عَشْرًا فَقُلْ: إنْ قُلْتَ عَشْرًا لَمْ تَسْمَعْ وَاحِدَةً! 1ـ امام صادق علیه السلام در کیفیت ارتباط با دیگران در تحمل ناملایمات می‌فرمایند: در مقابل توهین یک کلمه هم پاسخ ندهید و بگویید اگر ده کلمه بگویی، یک کلمه نمی‌شنویی. این مطلب از شاه کلیدهای سلوک محسوب می‌شود. چون اگر در جواب یک حرف، چند پاسخ دهید، صد سال هم بگذرد به همین منوال در همان کثرت باقی می‌مانید و این به‌خاطر جنبه ارتباطی است که نفس با این موضوع دارد. 2ـ اگر انسان تواضع دارد این را باید در همه‌جا اعمال کند نه فقط در یک‌جا. 3ـ بزرگان همیشه یادآور می‌شدند که: باید به آن نیّت، باطن و ارتباط بین شخص و عالم واقع نظر داشته باشد درحالی‌که ما فقط ظاهر افراد را در اعمال می‌بینیم و اینکه چه غرض و نیتی پشت این امر ظاهر دارد را نمی‌دانیم. 4ـ اگر انسان به واقع و حقیقت و غرض شخص واقف باشد، مسائل ظاهر برای او جلوه‌ای ندارد زیرا او واقعیت را می‌بیند. 5ـ امام صادق علیه السلام از اول این حدیث شریف عنوان بصری حقیقت عبودیت را به ما یادآوری می‌کنند که انسان باید در این دنیا در مقام عبودیت باشد و مسامحه نکند. 6ـ همه ما برای خود در دل حسابی باز کرده‌ایم که جدا از ظاهرمان رفتار می‌کنیم و با بروز یک مسئله، خود را نشان می‌دهیم و اوضاع بهم ریخته و طرز صحبتمان تغییر می‌کند و آن ارتکاز در کارهای‌مان دچار اختلال می‌شود، اینها همه مال آن حسابی است که در دل باز کرده‌ایم. 7ـ علت اینکه ما روی اشتباه خود می‌ایستیم و حاضر به اشتباه خود نیستیم آنست که غیر از حساب حق و واقعیت، برای خودمان حسابی بازکرده ایم و همه این حساب را دارند. 8ـ باید از پیغمبری تبعیت کرد که در دل حسابی باز نکرده باشد، با این ملاک دیگر از هر کسی نمی‌شود اطاعت کرد و ولی خدا کسی است که نباید در دل خود حسابی باز کرده باشد. 9ـ در جلسه‌ای فردی از اهل کرامت می‌گفت به همت مولا اگر چشمهایم را روی هم بگذارم تمام عالم را خواهم دید! در جواب او گفتم: به همت مولا من تمام دنیا و آخرت را خواهم دید. آن شخص همت مولا را به حساب خود گذاشته بود. ولی شخصی مثل سلمان همه کار می‌کرد ولی آن را به‌حساب مولا می‌گذاشت. 10ـ درکارهای شخصی، فرد نباید حسابی برای خود باز کند و آنچه که در دلش هست را بای
روش تعامل با مردم در دیدگاه ائمه علیهم السلام
9ما در یك جلسه‌ای بودیم آن شخص رو كرد به همه گفت كه: به همت مولا وقتی چشمم را می‌بندم تمام عالم برای من انكشاف پیدا می‌كند، من هم گفتم كه: به همت مولا من بدون این‌كه چشمم را ببندم تمام عالم، نه دنیا، بلكه آخرت برای من انكشاف دارد! خیلی این قضیه عجیب آمد! یعنی شما این هستی؟ گفتم: اگر مولا همت كند همین هستم، گفت: حالا همت كرده؟ گفتم: نخیر نكرده. گفتم: اگر بكند همین است، ولی خب نكرده. خب این پُز دادن دارد؟ تو بیایی افتخار بكنی به همت مولا ...؟ گفتم: نخیر بنده چشمم را نمی‌بندم، نه تنها این دنیا ...
به حساب مولا می‌خواهی بگذاری یا به حساب خودت می‌خواهی بگذاری؟ می‌خواستم این را به آن‌ها بگویم، انسان نیاز ندارد به این‌كه ببیند: به همت مولا چشم من ...! یعنی چه؟ من الآن چشمم را ببندم بفهمم پشت این دیوار چه خبر است خب چه شد؟ من را چه صنم! خب حالا فهمیدم پشت این دیوار یك ماشینی رفت داخلش دو نفر هستند، یك حیوانی رد شد، خب حالا چه به من اضافه شد، چه شد؟ چه چیزی به من اضافه شد؟ چه مرتبه و كمالی به من اضافه شد؟ این كه همت ندارد، این كه مولا همت ندارد، عزیز من! این سرگرمی و نخود و لوبیا و نخودچی و پفك و پشمك است كه با این چیزها سر شما و امثال شما گرم شده و از آن حقیقت باز ماندید و از آن معرفت باز ماندید. گاه گاهی حالا ممكن است برای انسان هم یك همچنین اتفاقاتی هم بیفتد، نه این‌كه حالا چیز مهمی است اما كجا انسان باید دل ببندد؟
یكی از رفقا بود تعریف می‌كرد می‌گفت كه: یك روز رفتم خدمت آقا رو كردم به آقا، ایشان گفتند: حالت چطور است؟ گفتم: آقا یك مدتی است همه مسائل دیگر برایم روشن است، فردا چه اتفاق می‌افتد هفته دیگر ... خب اینها گاهی هم مسائل ناراحت كننده است ایشان گفتند: نه آقا اینها چیزهای خوبی نیست، تا گفتند خوب نیست، رفت كه رفت، راحت شدیم، این می‌میرد، آن زنده می‌شود، او تصادف می‌كند، او نمی‌دانم فرض كنید كه عروسی می‌كند، او چه می‌كند! چه شد؟ به همت مولا چشمم را ببندم همه دنیا ...! می‌خواهم نبندی، حالا می‌خواهد روشن نشود، معلوم نشود.