اهمیت فهم و ادراک ظرافت های سلوکی

امیرالمؤمنین علیه السلام مافوق فهم و درک بشری

امیرالمؤمنین از آن کوچکی فهمش کار می‌کرد، از آن بچّگی عقلش کار می‌کرد و از همان کوچکی فهمش بالا بود؛ خیلی عجیب بود! کسی که در دامان پیغمبر بزرگ شده و از بچّگی و شیرخوارگی دست پیغمبر بوده و پیغمبر انگشت می‌کردند در دهانش و به او شیر می‌دادند و غذا را می‌جویدند می‌گذاشتند دهان امیرالمؤمنین.¹ و این خیلی عجیب بود که تا وقتی که نیامدند سراغ امیرالمؤمنین و به امیرالمؤمنین پیشنهاد نکردند، نیامد از حضرت فاطمه ‌خواستگاری کند! امیرالمؤمنین حدود بیست و چهار سالگی بود که از مکّه آمد به مدینه، و حضرت زهرا و فاطمه بنت اسد و ظاهراً یکی دیگر از دخترها را، این سه نفر را برداشتند آوردند به مدینه² و چند سال هم در مدینه بود؛ خب یک جوان بیست و چهار ساله وقتی ببیند پیغمبر دختر دارد، [چه کار می‌کند؟] ولی خب این اصلاً هیچی حرف نمی‌زند! آن‌وقت صحبت این است که پیغمبر هم هیچی نمی‌گوید! می‌گذارد سر وقتش، هنوز زود است، الآن فاطمه نباید گیرت بیاید؛ بعد می‌آیند سراغ امیرالمؤمنین که: «یا علی، تو برو خواستگاری!» می‌گوید: «من چطوری بروم، من خودم نمی‌توانم بروم؟!» بعد می‌آیند پیش پیغمبر و صحبت می‌کنند، و پیغمبر می‌گوید: «چرا خودش نمی‌آید؟!» ببینید اینها همه حساب و کتاب‌هایی است! می‌آیند می‌گویند پیغمبر این‌طوری گفت و خلاصه چراغ سبزی می‌دهند، بعد امیرالمؤمنین می‌رود پیش پیغمبر و سرش را می‌اندازد پایین! پیغمبر می‌گویند: «برای چه آمدی؟!» می‌خواهند یک‌خورده اذیّتش کنند(خنده استاد!)³ خب این حساب‌ها خیلی نکات عجیبی است که چه بود این امیرالمومنین؟! یک آدم این‌قدر فهم داشته باشد!

هرکس تمام زندگی امیرالمؤمنین را نگاه بکند، یک نقطۀ ضعفی نمی‌تواند پیدا کند! واقعاً می‌گویم که اصلاً ما خودمان را بگذاریم جای سنّی‌ها، ارمنی‌ها، جرج جرداق، بیاییم زندگی امیرالمؤمنین را ببینیم که یک نقطۀ ضعفی بگیریم که بهتر بود علی این کار را نمی‌کرد و بیاییم به عنوان بی‌طرف بگوییم که چرا علی این کار را کرد؟ یعنی چاره نداریم بگوییم فهممان نمی‌رسد! یعنی امیرالمؤمنین مافوق فهم ما انجام می‌دهد! بایستی برویم تا برسیم، اگر هم به یک‌جا برسیم نمی‌توانیم زود بگوییم که اینجا بهتر بود!