مرتب سازی:
توضیحى در ارتباط با سریع الاجابة بودن پروردگار متعال.
8فعليّت، فعليّت ملكه است يعنى هميشه فعليّت با اوست نه اين كه يك زمانى دونَ زمانٍ آخر و در يك ظرفى دونَ ظرف ديگرى هميشه در خداوند متعال فعليّت، فعليّت تامّه است حالت انتظار ندارد، وقتى نداشته باشد پس او قبل از اينكه ما سئوال كنيم، خود او اين سئوال را در ما ايجاد كرده آنوقت چطور ممكن است بعد از سئوال ما جواب بدهد؟ اصلًا چطور ممكن است يك همچنين چيزى سئوال را خودش تو دهان ما گذاشته آنوقت چطور بعدش جواب مىدهد اينكه نمىشود اينكه محال است پس اگر خودش سئوال را تو دهان ما گذاشته خودش هم جواب را آورده است با خودش ديگر، پس جواب قبل از سئوال ما آمده، اين به خاطر چيست؟ ترتّب عليّت.
در ترتّب علّى آنجا ديگر اصلًا سرعت معنا ندارد سرعت مال چيست؟ سرعت مال دو امرى است كه يكى مترتّب بر ديگرى باشد ولى علّت به نفسه و به طبيعتِه مقدّم بر معلول است اين ديگر در اينجا اصلًا سرعت معنا ندارد نفس سئوالى كه مىكند آن سئوال از ناحيهى علّت آمده است اجابت هم از ناحيهى خودش مىآيد.
پس الحَمدُلله الّذِى كه امام سجّاد عليهالسّلام دربارهى صفات خداوند مىفرمايد. الحَمدالله الّذى ادعُوهُ فيُجيبُنى از ناحيهى علّت و از ناحيهى پروردگار به اين معنا است كه اصلًا سئوال و اجابت در آنجا يك فعل واحد است، دو فعل نيست ما در اينجا دو فعل مىبينيم ما در اينجا اين را فرش مىبينيم و اين را ليوان مىبينيم دو امر جدا مىبينيم اين يك چيزى [و اين] يك امر ديگرى است امّا در آنجا سؤال و اجابت يك امر واحد است كه از يك منبع مىآيد دو ظهور و دو بروز دارد يك ظهورش در مقام استدعا است در مقام تجليّات مبدأ است در مخلوقش. مىخواهد مخلوقش را در حال نطق ببيند در حال مناجات ببينيد اين يك تجلّى يك تجلّى ديگر در مقام اجابت است و انبساطى است كه در آن ظهورش نسبت به مظهر پيدا مىكند آنجا ديگر بيا و ببين چه خبر است! تمام اين ....