منشأ نیکو بودن صفت جود و علت بخل انسان

یک خطور در ذهن انسان می‌گذرد این خطور تو پرونده ثبت است حالا انسان روی آن خطور بیاید اقدام کند، بیاید عکس‌العمل نشان بدهد. مسائل خارجی که دیگر واویلا او که دیگر، او که دیگر به قول [بعضی‌ها] هیچ، آن‌که هیچ! نه! همین قدر یک خطور، یک خطور.

این مسئله‌ی‌ أَلْحَمدُللّه الَّذى اسْئَلُهُ فیعطینى و ان کنْتُ بَخیلًا مالِ چیست؟ چرا و ان کنتُ بخیلًا؟ چرا؟ چون دو مطلب [است‌]، مطلب اوّل این‌که ما خودمان را با افراد دیگر مشترک نمی‌بینیم این یک مسئله است و این یک نقطه. مسئله دوّم این‌که ما این مال و ملکیت را از دیگری نمی‌دانیم این را مال خودمان می‌بینیم. مسئله‌ی سوّم این‌که این ملکیت و مال را قابل زاول می‌دانیم در صورت اعطاء.

آن حدیثی است از پیغمبر اکرم که داشتند می‌رفتند بیرون مدینه، یک گوسفندی در منزل بود به یکی از این زوجاتشان فرمودند این گوسفند را بکشد همه را به فقرا بدهد. وقتی برگشتند حضرت فرمودند دادی؟ گفت بله ولی یک کتف باقی ماند حضرت فرمودند همه‌اش باقی ماند غیر از یک کتف‌¹ اونی که داده می‌شود باقی است، نه اونی که مانده، اونی که مانده هنوز لِنگ در هوا هست، که باقی هست یا باقی نیست؟ اگر خودت خوردی باقی نیست اگر دادی به بقیه، باقی است.

البته خُب انسان برای خودش هم باید به اندازه کافی [نگه دارد] در قرآن هم می‌فرماید که: «وَ لا تَجْعَلْ يدَك مَغْلُولَةً إِلى‌ عُنُقِك وَ لا تَبْسُطْها كلَّ الْبَسْطِ فَتَقْعُدَ مَلُوماً مَحْسُوراً»² آیه دیگری هم داریم که‌ (وَ ابْتَغِ فِيما آتاك اللَه الدَّارَ الْآخِرَةَ وَ لا تَنْسَ نَصِيبَك مِنَ الدُّنْيا وَ أَحْسِنْ كما أَحْسَنَ اللَه إِلَيك وَ لا تَبْغِ الْفَسادَ فِي الْأَرْضِ إِنَّ اللَه لا يحِبُّ الْمُفْسِدِينَ)³ آن نصیب را انسان باید داشته باشد دیگر، خودش عیالاتش، افراد.

و نسبت به سایر مسائل هم خب همین‌طور آیه شریفه می‌فرماید. «مَنْ ذَا الَّذِي يقْرِضُ اللَه قَرْضاً حَسَناً فَيضاعِفَهُ لَهُ وَ لَهُ أَجْرٌ كرِيمٌ».⁴ کیست که به خدا قرض بدهد؟ و خدا مضاعَف بِهِش می‌دهد فیضاعِفَه له، قرض بدهد بینید چقدر در اینجا خدا تنازل کرده؟ مالی را که خدا به انسان داده است خدا گفته این مال، مال تو، این مال، مال تو، مال من نه، امّا، بالاغیرتاً یک درخواست از تو می‌کنیم این را به یک فقیری که می‌آید قرض بده، مومنی که می‌آید درخواست می‌کند به او قرض بده و در روایت داریم قرض به مومن قرض به خداست، البتّه این معنا، معنای چیست؟ معنا، معنای ملکیت در مال است.