بیان دومرتبه از مقام ارتباط انسان با پروردگار متعال

در اذان اعلان است لذا اصلاً مستحبّ است در اذان صدا را بلند کردن و به فریاد بلند کردن چون اعلان با آهسته بودن جور درنمی‌آید. چون اذان عبارت است از اعلام وقت نماز به مردم، آدم تو خونه‌اش هم می‌تواند اذان بگوید چرا می‌گویند بیا اذان بگو بلند؟ چرا می‌گویند برو بالای منارۀ مسجد اذان بگو؟ چرا؟ بخاطر اینکه این اعلام را به مردم برسانی این وقت را به مردم برسانی و این با آهسته گفتن منافات دارد. اصلاً نمی‌شود آهسته گفت.

لذا اقامه را باید آهسته گفت چون اقامه دیگر اعلام نیست. اقامه یک مسئله‌ای است که جزء صلاة است حتّی بعضی از فقها اقامه را جزء صلاة می‌دانند و حتّی فتوی داریم که بعضی‌ها اشبهه می‌کنند که عدم اقامه شاید اخلال به صلوة بیاورد. ولی اقامه این دیگر دَرِش اعلان نیست. این یک مسئله‌ایی که اختصاص به مُصلّی دارد و ولی اذان نه. اذان متسحبّ است که بلند گفته ‌شود که این جهت اعلان درش محفوظ باشد ولی در صلوات این‌طور نیست.

«اِن اللّهَ وَ مَلائِكتهُ يصَلّونَ عَلَي النَّبِي يا اَيهَا الَّذينَ امَنُوا صلُّوا عَلَيه و سَلِّموا تَسْليما»¹. ملائکه درود می‌فرستند شما هم وقتی که ذکر پیغمبر می‌آید باید پیغمبر را درود بفرستید از پیغمبر سئوال کردند که: یا رسول الله، ما چگونه صلوات بفرستیم؟ حضرت به این کیفیّت بیان کردند که ـ به همین نحوی که شیعه درود می‌فرستد ـ درود بفرستید. یا در بعضی از روایات. اَللّهُمَّ صَلِّ عَلي كما صَلَّيتَ و بارَكتَ و تَرَحَّمْتَ علي اِبْراهيم و آلِ ابراهيم اِنّك حميدٌ مجيد.²

که روایات در اینجا مختلف است. و این صلوات این عبارت از ذکر است.

پس بنابراین انسان در مقام عرض حال و عرض تقاضا یواش نمی‌روند در گوش یک بزرگی که تقاضای او را برآورده بکند از مسائلی که برای او در این دنیا مدّ نظر هست. خدایا ما گرفتاریم. خدایا بدبخت هستیم. خدایا چه هستیم. لذا شما می‌بینید که خود ائمّه علیهم السّلام، این‌ها، امیرالمؤمنین در دعای کمیل و یا در دعای صباح، سیّدالشّهداء علیه السّلام در دعای روز عرفه، امام سجّاد علیه السّلام در دعای ابوحمزۀ ثمالی در سحرهای ماه رمضان یا ادعیه‌ایی که از امام باقر علیه السّلام یا سایر ائمّه آمده راوی می‌گوید این‌ها را ما می‌شنیدیم که حضرت بیان می‌کردند حضرت تو دِلِشان نمی‌گفتند حضرات معصومین این ادعیه را مخفی نمی‌گفتند. چرا؟ چون عرض حال است. تقاضا است.