حقیقت حلم و اقسام آن(1)

باز یک روز در خدمت مرحوم آقا من بودم همان شخص آمد داشت این جریانات را تعریف می‌کرد. وقتی که تعریف کرد. این‌طور شد. این‌طور شد. فرمودند: حالا متوجه شدی تفویض امر به خدا چه می‌کند؟ فهمیدی؟ تمام این‌ها به خاطر مسائلی بود که بر شما آورد. ولی بعد نصیحتش کردند. شما برو برای او دعا کن. حالا که این‌طور شد دیگر حالا که دست ... اقلّاً آن‌جا خدا با او. چیز کند بالاخره وضعش که پیش آمد مایه عبرت. بله ... آن‌هایی هم که پشت این را داشتند بر سرشان همان آمد که بر سر این آمد. همه! منتهی چی؟ هر دوره یک عده، هر زمان یک عده، سری اوّل الان، سری بعد، بعد، سری بعد، بعد. همین در زمان سابق چه بوده است؟ همین حکام سابق، شاه این‌ها مستِ سلطنت، مستِ غرور، مستِ عزت، مستِ جاه و شوکت، تنها چیزی که در مخیله‌شان نمی‌ماند خدا و پیغمبر بود دیگر. می‌گیریم و می‌بندیم و مائیم و ما چه هستیم. و چه کسانی از آن‌ها بر این مملکت ظلم کردند. همین‌طور مرتبه، مرتبه در هر زمانی یک مرتبه آن‌ها مشمولِ خشم و غضب الهی شدند. سری اوّل یک عده، بعد سری بعد، نوبت خودش، بیچاره بدبخت از این طرف به آن طرف، از این کشور به آن کشور، کسی راهش نمی‌داد. کسی قبولش نمی‌کرد، أصلًا کسی قبولش نمی‌کرد. دائماً در حال حرکت، دائماً مثل یک مسافر، از این طرف به آن طرف. این چیست؟ این مدّعی العموم، مدّعی العموم آن‌جا ایستاده. مدّعی العموم نسبت به مسائل نظر دارد. مدّعی العموم مطالب را از نظر دور نگه نمی‌دارد. این‌ها انتقام دیگر.

حالا این حلم، حلمه! حلم چه نوع حلمیه؟ آیا حلمی است که انسان باید حمد کند خدا را بر این حلم یا نه؟ حلمی که بر اساس انتقام است.، و بر اساس قهّاریت است، و بر اساس إبراز و إظهار و تجلّی صفات جلالیه است، این‌که قابل حمد نیست، حمد خدایی را که یک همچین حلمی داری پدرِ ما را درمی‌آوری این حمد ندارد، مثل این‌که خب بگوئیم که حمد خدایی را که ما را روز قیامت عذاب می‌کنی. این حمد دارد؟ این حمد ندارد، همیشه حمد بر اساس صفات جمال تعلّق می‌گیرد. حمد خدا را برای جمالت، حمد خدا را برای کمالت، حمد خدا را برای علمت، حمد خدا را برای رحمت و عطوفتت. حمد خدا را برای رزق و خلق و تربیت و چیز این‌ها همه چی؟ این‌ها همه حمد است، حمد خدایی که، خدایا ما را عذاب می‌کنی، خدا یکی از صفاتش قهاریت است. حمد دارد؟ حمد مخصوص خدایی است که حلم او موجب نابودی ماست. اگر امام سجّاد علیه‌السّلام منظورشان از این حلم این است؟ حلمی است که از پس انتقام است، حلمی است که برای آیه شریفه می‌فرماید: (نُمْلِي لَهُمْ لِيزْدادُوا إِثْماً) ما که داریم حلم به خرج می‌دهیم، ما که داریم صبر می‌کنیم، ما که داریم ألان در این‌جا داریم، توقف می‌کنیم، دست نگه داشتیم به خاطر این‌که این‌ها گناه کنند. پدرشان را بعد درمی‌آوریم. حالا آن‌ها بیایند بگویند الحمدلله، که خدا دست نگه داشته بعد می‌خواهد پدرمان را درآورد. درست است. طبعا نیست این‌طور دیگر، آن‌هایی که می‌خواهد پدرشان را درآیدها! نه ما که کنار ایستادیم می‌گوییم خودت می‌دانی، (إِنْ تُعَذِّبْهُمْ فَإِنَّهُمْ عِبادُك) حضرت عیسی گفت: خدایا اگر این‌ها را می‌خواهی‌ عذاب کنی خودت می‌دانی." وَ إِنْ تَغْفِرْ لَهُمْ فَإِنَّك أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكيمُ‌¹ اگر هم بیامرزی خب غفور تو هستی. رحیم تو هستی. اما نه آن‌ها، آن‌هایی که خدا می‌خواهد عذابشان کند می‌گویند الحمدلله، که خدا دارد به ما طول عمر می‌دهد. و با این طول عمر، هی گناهمان را زیاد کنیم بعد آن‌جا حسابمان را برسد. معنی ندارد یک هم‌چنین حلم معنی ...، حمد معنی ندارد.