حقیقت حلم واقسام آن (2)

خب اینها می‌گویند كه اصلا بطور كلی احكام دینی هم مانند این قضیه است. یعنی احكام دینی و اعتقادات و مبانی و اعتقاد به خدا و اعتقاد به ملك و اعتقاد به جن و اعتقاد به شیاطین و اعتقاد به معاد و اعتقاد به حشر انسان با بدن مثالی با غیر بدن مثالی، با بدن عنصری و كیفیت عذاب، كیفیت ثواب، تمام اینها و همین‌طور احكام، احكام عبادی و همین‌طور از سایر احكام دیگر، كه معاملات و اینها باشد این مسئله مشمول قاعده‌ی تجربه و شكوفایی این احكام در بستر تجربه است. یعنی تجربه‌ی زمان‌ها بعدی موجب نسخ تجربه‌ی قبلی و جایگزینی مواضع جدید به نسبت به مواضع قدیم می‌شود. و روی این حساب اصلا بطور كلی، دینی كه در زمان پیغمبر من باب مثال بود. خب آن دین، دین مربوط به آن زمان بود و چه بسا پیغمبر، اصلا تصریح هم می‌كنند، چه بسا اینكه پیغمبر دینی كه در آخر داشت بسیار متكامل‌تر از دینی بود كه در ابتدا آورد. و بواسطه‌ی جریانات، آن جریانات موجب رشد و موجب تكامل این دین شده.

مثلا فرض كنید كه فلان عرب می‌آید در مدینه با پیغمبر آن‌طور صحبت می‌كند یك دفعه یك آیه‌ای می‌آید.( يٰا أَيُّهَا اَلَّذِينَ آمَنُوا لاٰ تَرْفَعُوا أَصْوٰاتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ اَلنَّبِيِّ)¹ صدایتان را بالای صدای پیغمبر بلند نكنید. یا اینكه فرض كنید كه می‌آیند پیغمبر را به اسم صدا می‌كنند. آیه می‌‌آید: مٰا كٰانَ مُحَمَّدٌ أَبٰا أَحَدٍ مِنْ رِجٰالِكُمْ² پیغمبر بابای یكی از شماها نیستش كه این‌طوری صدا [یش] می‌‌كنید. مثل پدرهایتان صدا می‌كنید. وَ لٰكِنْ رَسُولَ اَللّٰهِ وَ خٰاتَمَ اَلنَّبِيِّينَ یا فرض كنید كه در فلان مسجد اجتماع تشكیل می‌دهند بر علیه اسلام، بر علیه مبانی و حزب و اینها. آیه‌ای می‌آید راجع به مسجد ضرار كه امشب هم می‌خواندیم دیگر لَمَسْجِدٌ أُسِّسَ عَلَى اَلتَّقْوىٰ ³ راجع به مسجد قبا وَ اَلَّذِينَ اِتَّخَذُوا مَسْجِداً ضِرٰاراً وَ كُفْراً وَ تَفْرِيقاً بَيْنَ اَلْمُؤْمِنِينَ وَ إِرْصٰاداً لِمَنْ حٰارَبَ اَللّٰهَ وَ رَسُولَهُ⁴راجع به مسجد ضرار آمده. همین‌طور، همین‌طور مسائلی كه اتفاق می‌افتد. اینها می‌گویند، این مسایل موجب رشد محتوای دینی است. و بواسطه‌ی آن رشد دین هم رشد پیدا می‌كند و پیغمبری پیغمبر هم رشد پیدا می‌كند. یعنی رسول ‌اللَه در وقتی كه از دنیا می‌رفت آن سری معلوماتی كه خداوند تو كله‌ی پیغمبر فرو كرده بود تو مغز پیغمبر ـ به قول اینها به اصطلاح وارد كرده بود ـ بواسطه‌ی این امور روزمره خب خیلی بیشتر بود تا آن ابتدای رسالتش و اگر پیغمبر تا الان زنده می‌بود طبعا با تجربیات جدیدتر، معلومات او هم بیشتر می‌شد. و او از نقطه‌ی نظر اعتقادات و از نقطه‌ی نظر اطّلاعات بسیار فربه‌تر می‌شد. عبارت‌های خیلی جالبی می‌آورند. عبارت‌هایی كه خودشان لایق هستند فكر كردند قضیه، قضیه‌ی حیوان و گاو و گوسفند است. نعوذ باللَه، التفات می‌كنید.