ترجمه و بیان رسالۀ حقوق امام سجاد علیه‌السلام

حق مدّعیٰ‌علیه

و أمّا حقُّ خَصمِک الّذی تَدَّعِی عَلیه فإن کُنتَ مُحِقًّا فی دَعواکَ أجمَلتَ مُعامَلَتَه و لا تَجحَدُ حقَّه، و إن کُنتَ مُبطِلًا فی دَعواک اتَّقَیتَ اللهَ عَزّ و جَلّ و تُبتَ إلَیه و تَرَکتَ الدَّعویٰ.

«امّا حق آن مُخاصمی که تو برعلیه او ادّعا داری (و از او مالی یا حقّی طلب داری و او منکر است و پیش حاکم شرع می‌روید برای فصل خصومت) حق آن خصم که بر او ادعا داری این است که اگر تو در این دعوا مُحِقّی، با او به‌طور جمیل رفتار کن و با الفاظ زشت و زننده و بد، با او رفتار مکن و در مرافعه فقط ادّعای حقّ خود را بکن و حقّ خود را بگیر و حقّ او را انکار مکن؛ و اگر تو در دعوای خود مُبطلی [و] دعوایت صحیح نیست، در این‌صورت از خدای عزّ و جلّ بپرهیز و توبه کن و ترک دعوا کن.»

حق مشورت‌گیرنده

و أمّا حقُّ المُستَشیرِ إن عَلِمتَ لَهٌ رَأیًا حَسَنًا أشَرتَ عَلَیه، و إن لم تَعلَمْ أرشَدتَه إلیٰ مَن یَعلَمُ.

«حق آن کسی که در یک امری از امور با تو مشورت می‌کند، این است که اگر رأی خود را رأی خوبی می‌بینی، اشاره کنی به او و آنچه واقعاً فیما بَینک و بَین الله دربارۀ او می‌پسندی به او بگویی؛ و اگر فکرت نمی‌رسد و صلاح او را نمی‌فهمی، او را ارشاد و هدایت کن به کسی که او می‌داند، و نفهمیده و نسنجیده در مقابل استشارۀ او رأی نده.»

حق مشورت‌دهنده

و حقُّ المُشیرِ عَلَیکَ أن لا تَتَّهِمَهٌ فیما لا یُوافِقُکَ مِن رَأیِه، و إن وافَقَکَ حَمِدتَ اللهَ عَزّ و جَلّ.

«(از کسی که مشورت می‌کنی، تو می‌شوی مستشیر و او می‌شود مشیر؛ یعنی رأی‌دهنده) با کسی که مشورت می‌کنی، حق آن کس بر تو (حق مشیر بر تو) این است که در آن رأیی که می‌دهد اگر موافق رأی تو نبود، او را متّهم نکنی و نگویی در این ارشاد و مشورتی که من با او کردم، غرضی داشت و چنین رأیی داد؛ و اگر هم رأی تو با رأی او موافق بود، حمد خدا را بجا بیاور.»