ترجمه و بیان رسالۀ حقوق امام سجاد علیه‌السلام

حق طالب نصیحت

و حقُّ المُستَنصِحِ أن تُؤَدِّیَ إلَیهِ النَّصیحةَ، و لْیَکُن مَذهبُکَ الرّحمةَ و الرِّفقَ به.

«[و حقّ] کسی که از تو طلب پند و اندرز و نصیحت می‌کند و طلب راهنمایی می‌کند در امری، این است که آن نصیحت واقعی را که به فکرت می‌رسد به او بگویی؛ و در هنگام نصیحت، با رحمت و رفق مطلب را حالیِ او کنی، نه با خشونت و زنندگی.»

حق نصیحت‌کننده

و حقُّ النّاصح: أن تُلینَ لَه جَناحَک و تُصغِیَ إلیه بِسَمعِک، فإن أتیٰ بِالصَّوابِ حَمِدتَ اللهَ عَزّ و جَلّ، و إن لم یُوَفَّقْ رَحِمتَه و لا [لم] تَتَّهِمهُ و عَلِمتَ أنّه أخطَأَ و لم تُؤاخِذْهُ بذلک إلّا أن یَکونَ مُستَحِقًّا لِلتُّهَمَة فَلا تَعبَأْ بِشَی‌ءٍ مِن أمرِه علیٰ حالٍ. و لا قُوّةَ إلّا بِاللَه.

«و حق آن کسی که تو را نصیحت می‌کند این [است] که بال‌های رحمت خود را برای او پایین بیاوری و با حالت رفق و مدارا نصیحت او را گوش کنی؛ اگر آن نصیحتی که به تو می‌کند صواب است [و] راست است، حمد خدای عزّ و جلّ را بجا بیاوری؛ و اگر موافقِ صواب نیست، با آن ناصح به مدارا و ملایمت رفتار کنی و او را در این نصیحت متّهم نمی‌کنی که خدای‌ناکرده غرض سوئی داشته است؛ و باید بنا بگذاری که او خطا کرده است. و تو با او مؤاخذه نکن و ایراد نکن مگر اینکه زمینه، زمینۀ تهمت باشد (تهمت یعنی متهم باشد؛ یک زمینه‌ای پیش آمده که در نصیحتی که آن ناصح به تو می‌کند، در آن نصیحت متّهم است [و] روی غرضی این نصیحت را می‌کند که بر ضرر توست) در این‌صورت به قول او اعتنا نکن و دنبال کار خود باش. و لا قُوّةَ إلّا بِاللَه.»

حق افراد مُسنّ

و حقُّ الکَبیرِ تَوقیرُه لِشَیبِهِ و إجلالُه لِتَقدُّمِهِ إلَی الإسلامِ قَبلَک، و ترکُ مُقابَلتِه عِندَ الخِصامِ، و لا تَسبِقُهُ إلیٰ طَریقٍ و لا تَتقدَّمُهُ، و لا تَستَجهِلُهُ، و إن جَهِلَ عَلَیکَ احتَملتَه و أکرَمتَه لِحَقِّ الإسلامِ و حُرمَتِه.