
ترجمه و بیان رسالۀ حقوق امام سجاد علیهالسلام
مجلس چهارم
علامه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی در مجلس دوم با ادامه شرح فرازهای رساله، به تبیین حقوق انسان در عرصۀ روابط اجتماعی میپردازد. بحث از حق شریک و لزوم امانتداری و مشورت آغاز میشود و سپس حق مال، طلبکار و رفیق مطرح میگردد تا معیار سلامت تعاملات مالی و اخلاقی روشن شود. در ادامه، حقوق مدعی و مدعیعلیه، آداب مشورت و نصیحت، و شیوۀ برخورد با ناصح و مستنصح بیان میشود. سپس حقوق اقشار مختلف جامعه از جمله سالمندان، کودکان، نیازمندان و نیز وظیفۀ انسان در برابر نیکیکننده یا بدیرساننده بررسی میگردد. در پایان، حق مسلمانان و اهل کتاب تبیین میشود تا چارچوبی جامع برای تنظیم روابط فردی و اجتماعی بر اساس تقوا، عدالت و رحمت ارائه گردد.
ترجمه و بیان رسالۀ حقوق امام سجاد علیهالسلام
8حق اهلکتاب
و حقُّ أهلِ الذِّمّةِ أن تَقبلَ مِنهُم ما قَبِلَ اللهُ عَزّ و جَلّ مِنهُم، و لا تَظلمَهُم ما وَفَوا اللهَ [لِلهِ] عَزّ و جَلّ بِعَهدِه.1
«و امّا حق اهلذِمّه (یعنی افرادی که مسلمان نیستند ولی اهلکتاباند [و] قائل به خدا و پیامبران گذشته هستند) این است که آنچه را که خداوند عزّ و جلّ از آنها قبول کرده (که در مملکت شما زندگی کنند با آن شرایطِ دادن جِزیه و نفروختن شراب و نفروختن گوشت خوک و معصیتِ جهاری انجام ندادن و پرداختن خَراج و جزیه به دولت اسلام) این را هم شما از آنها قبول کنید؛ و دیگر مورد ستم و آزار خود قرار ندهید آنها را هنگامیکه به عهد خداوند عزّ و جلّ وفا میکنند.»
این رسالۀ حقوقی بود از حضرت امام زینالعابدین علیه السلام برای یکی از اصحابشان [که] خود آن حضرت مرقوم کرده بودند و فرستاده بودند، و ما بهنحو اجمال معنا کردیم و گذشتیم [و] تمام شد؛ چون اگر روی هریک از این فقرات میخواستیم صحبت کنیم، خُب سخن به درازا میکشید و از وضع بیان مجالس ما که بنا بر همان گفتن مسائل بود، خارج میشدیم.
إنشاءالله فردا در بعضی از مسائل دیگر که مورد نیاز است صحبت میکنیم.
صلواتی ختم کنید.
[اللَهمّ صلّ علیٰ محمّدٍ و آلِ محمّدٍ]
- . مکارم الأخلاق، ص 422 ـ 424.
