
شهرت و تأثیر تکوینی افعال و کردار انسان
کیفیت تأثیر کلام و نوشته بر نفس انسان
در فراز «نَوَّهتَ بِاسْمي كَبِيراً» از دعای ابوحمزه ثمالی، امام سجاد علیهالسلام از حقیقتی پرده برمیدارد که بسیاری از سالکان از آن غافلاند: اینکه شهرت حقیقی در اختیار خداوند است و اگر کسی به مقام قرب رسید، شهرت او انعکاسی از حقیقت وجودی او خواهد بود. در این سخنرانی ارزشمند حضرت آیةالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی (قدّس سرّه) با شرح دقیق این فراز از دعای امام سجاد، ضمن تبیین مرز میان شهرت الهی و شهرتطلبی نفسانی، به آثار تکوینی اعمال انسان بر نفس و بدن مثالی میپردازند. ایشان با ذکر حکایاتی از بزرگان، مسئله تأثیر باطنی گناه و گفتار ناپاک را بررسی کرده و حقیقت حضور در «وادیالسلام» را نیز از نگاه عرفانی شرح میدهند.
شهرت و تأثیر تکوینی افعال و کردار انسان
2أعوذُ باللَه منَ الشَّیطانِ الرَّجیم
بسم اللَه الرَّحمنِ الرّحیم
و صلّی اللَه علی سیّدنا و نبیّنا أبیالقاسم محمد
و علی آله الطّیبین الطّاهرین
و اللعنة علی أعدائِهِم أجمَعینَ الی یوم الدین
[امام سجاد علیه السّلام در دعای ابوحمزه عرضه میدارند:]
إلَهی ربَّیتَنی فی نِعَمِک و إحسانِک صغیرًا و نَوَّهتَ بِاسمی کبیرًا
«پروردگارا! تو مرا در نعمتهای خود و احسان خود در صِغَر سنم پروراندی و نام مرا به نیکی در کِبَر سن بلند گردانیدی.»
کیفیت مواجهۀ با معروفیت و مشهوریت دیگران
دیشب خدمت رفقا و دوستان عرض شد که خدای متعال، اوست که انسان را مشهور و معروف میگرداند و در بین افراد مشخص و متعیّن قرار میدهد. و انسان نباید از اینکه احساس کند یک فرد که معروف و مشهور شده، تخیلی و تفکری و خطوری داشته باشد؛ زیرا صرفِ این معروفیت و مشهوریت مسئلهای نیست که انسان بر آن غبطه بخورد و آن را به دغدغۀ فکری درآورد و راه او را نسبت به مطالب ببندد. برای انسان مهم این است که عمل به تکلیف کند و آنچه را خدای متعال برعهدۀ او قرار داده است، انجام بدهد؛ چه در میان مردم معروف باشد یا نباشد، چه آوازه و صیتِ او منتشر گردد یا نگردد.
تأثیر ستارالعیوببودن خداوند در شهرت انسان
عرض شد که دو سه مسئله در اینجا میتواند مورد توجه قرار بگیرد. مسئلۀ اول: حضرت میفرماید: «نَوَّهتَ بِاسمی کبیرًا؛ تو اسم مرا به نیکویی معروف گردانیدی.»؛ یعنی خدای متعال میآید و شخصی را مورد توجه افراد قرار میدهد و نام او را به نیکویی میبرند. درحالتیکه ممکن است آن شخص عیوب و نقایصی داشته باشد اما خدای متعال به آن عیوب و نقایص توجهی نمیکند، و اسم او را معروف و مشهور میگرداند و مردم از او به نیکی و خوبی یاد میکنند.
مطلب اولی که در اینجا به نظر میرسد این است: یکی از اوصاف پروردگار صفت «ستارالعیوب» بودن است. خداوند متعال ستارالعیوب است و این بسیار مسئلۀ مهمی است که چطور این صفت در این عالم اثرات و تأثیرهایی دارد.
