احکام و مسائل کفّار ذمّی و حربی

مجوس ولو اینکه الآن دینشان دین خدا نیست و براساس دین توحید قدم نمی‌گذارند، ولی چون اصلاً پیغمبرشان پیغمبر خدایی بوده، لذا مانند احکام اهل‌کتاب با آنها عمل می‌شود.¹

بعد از اینکه دولت اسلام لشکر فرستاد برای جهاد با کفّار حربی یا با کفّار ذمّی، به طریق معهود و متعارف می‌تواند با آنها جنگ کند. و اگر غلبۀ بر آنها مستلزم قطع کردن درختان و آتش زدن آن و خراب کردن قلعه‌های آنها و انداختن سنگ‌ها با منجنیق در خانۀ آنها باشد، اشکالی ندارد؛ ولی بستن آب به روی آنها و آتش زدن خانه‌های آنها مکروه است. و جایز نیست زن‌های آنها و دیوانگان و بچّه‌های آنها و پیرمردانی که به حال هرَم² در آمده‌اند، آنها [را] بکشند؛ قتل آنها جایز نیست مگر در دو صورت:

یک صورت آنجایی [است] که آن پیرمرد فرتوت، یا با عمل خود یا با رأی خود به آنها کمک کند و جلوی پیشرفت دولت اسلام را بگیرد؛ [دیگر] آنکه آن زنان یا آن پیرمردان یا آن اطفال، در جنگ به آنها کمک کنند؛ در این‌صورت برای پیشرفت، کشتن آنها اشکالی ندارد.³ این صورت اول.

وظیفۀ مسلمانان در قبال سپر انسانی در جنگ

و صورت دُیّم آنجایی است که آن کفّار به عنوان سپر، زن‌ها و بچّه‌ها یا پیرمردها و مَجانین را جلوی صفوف جنگ قرار می‌دهند؛ چون می‌دانند که در احکام اسلام حکم وارد است که انسان نمی‌تواند زن‌ها یا بچّه‌ها یا دیوانگان یا پیرمردانِ آنها را بکشد، [لذا] آنها جلوی خودْ اینها را قرار می‌دهند تا مانع از پیشرفت بشوند؛ دراین‌صورت اگر فتح دولت اسلام متوقّف باشد بر کشتن آنها اشکالی ندارد. تمام آن زن‌ها و دیوانگان و بچّه‌ها که سپر قرار گرفته‌اند کشته می‌شوند و بعد نوبت می‌رسد به خود آنها.⁴

و حتّی اگر آنها از مردمان مسلمان یا زنان یا بچّه‌های مسلمان را در جلوی صفوفِ خود سپر خود قرار بدهند ـ از آن مسلمانانی که به‌عنوان اسیر گرفته‌اند یا غیر آنها ـ و حملۀ لشکر اسلام بر آنها میسور نباشد إلاّ به کشتن این مسلمانانی که به عنوان سپر قرار گرفته‌اند، کشتن آن مسلمان‌ها و آن بچّه‌ها و زن‌ها اشکالی ندارد و دیه هم تعلّق نمی‌گیرد و قصاصی هم نیست؛⁵ چون براساس مصلحت دولت اسلام این قوانین جمع شده و این جهاد زیر نظر امام یا نائب امام بوده است. ولی کفّاره تعلّق می‌گیرد؛ [چون] اگر کسی قتل عمدی کند، این کفّاره دارد و کفّاره‌اش این است که باید شصت روز روزه بگیرد و [به] شصت مسکین طعام بدهد و یک غلام [را] آزاد کند.