معرفت ذات پروردگار در کلام امام سجاد (علیه السلام)

[فکر می‌کنیم] ما جایمان را عوض کردیم خدا هم جایش را عوض کرده است. چرا؟! چون خدا به ما وابسته است ما که به خدا وابسته نیستیم، ما با خدا اصلاً کاری نداریم. خدا به ما وابسته است. ما برویم پشت میز خدا هم می‌آید پشت میز. آن وقت داد بیداد هوار! ای مردم! ای فلان! شروع می‌شود.[و اگر] ما بیائیم این طرف خدا از خدائیش استعفا می‌دهد. [می‌گوییم] نه آقا! هرکه هر کاری می‌خواهد برود بکند هیچ خبری نیست بروید پی کارتان. عجب!

و این یک معیار است. انسان خوب می‌فهمد صدایی که برمی‌آید این صدا چقدر دلالت بر حق می‌کند و چقدر دلالت بر خود می‌کند؟! همه هم می‌توانیم تشخیص بدهیم، حالا کم و زیاد دارد، من حالا نمی‌توانم بگویم همه، نه. [اما اینطور است که] می‌توانیم [تشخیص بدهیم]، محک بزنیم، یک مقداری بیشتر [دقت کنیم]، محک بزنیم، می‌فهمیم که خلاصه درصد خلوص این صداها چقدر است؟! به طلا محک می‌زنند، تیزاب می‌زنند، خلوص و عیارش را می‌فهمند. محک بزنیم، ببینیم این صداهایی که دارد دلالت بر خدا می‌کند چقدر عیار دارد؟! عیارش چقدر است؟! میزان خلوصش چقدر است؟! دلالت بر خداست یا دلالت بر خود است؟ دعوت به خداست یا دعوت به خود است؟

اهمیت دقت در انتخاب استاد و راهنما

امام سجاد می‌فرماید: «معرفت من، مرا بر تو دلالت می‌کند نه بر خود.»¹ پس این معرفت باید چه معرفتی باشد؟ معرفتی که عیارش باید کامل باشد. خلوصش باید کامل باشد. این معرفت دلالت بر تو می‌کند. کتاب زیاد نوشته شده ولی در این کتاب‌ها دعوت به چیست؟ دعوت به خود است یا دعوت به اوست؟ قلم زیاد زده می‌شود ولی این قلم‌ها دعوت به چیست؟ صحبت زیاد می‌شود ولی این صحبت‌ها بر محوریت چیست؟

اینجاست که آیۀ شریفه می‌فرماید: ﴿فَليَنظُرِ الإِنسانُ إلىٰ طَعٰامِهِ﴾²در روایت داریم که یکی از معانی باطنی این آیه این است که انسان باید به رزق معنوی خودش توجه کند که این رزق از کجا برایش به دست می‌آید؟ «فلینظر الآنسان الی علمه مِن مَن یتعلّم.»³ از چه کسی این علم را یاد می‌گیرد؟ از کدام کتاب می‌خواهد راه زندگی خودش را انتخاب کند؟ پیش حرف کدام خطیب می‌خواهد حیات خود و زندگی خود را انتخاب کند؟ از چه کسی می‌خواهد حرف گوش کند؟ آقاجان مسئله مسئلۀ هندوانه [و] خربزه که نیست، [مسئلۀ] یک عمر است. وقتی تمام بشود که دیگر بر نمی‌گردد. [همینطور] از اینجا بلند شویم برویم آنجا حرف می‌زنند؛ [باز] دوباره بلند شویم برویم آنجا، آنجا این را می‌گویند؛ دوباره بلند شویم برویم اینجا، اینجا این دعا را می‌کنند؛ آن جا این صحبت را می‌کنند، اینجا این سخنرانی را می‌کنند، آن جا این روضه را می‌خوانند، آن جا این جشن را می‌گیرند، آن جا این مجلس را دارند، از اینجا به آن جا، همه‌اش در حال رفت ‌وآمد و زندگی هم تمام و روزها و شب‌ها [همینطور می‌گذرد.]