کیفیت نگرش سالک نسبت به اعمال صالح خود

می‌خواهیم آن‌طوری که به بهترین نحو و به بهترین وجه بشود تا آن یک قَران آخر بنده می‌گویم، بیچاره این را نگفتند که بشود تا آن یک قَران آخرش روی حساب و کتاب خرج کرد که از کیسه نرود دیگر، آقا این پولی که برمی‌دارد می‌آید اینجا اگر این حج را درست انجام ندهد طواف نکند پولش حرام می‌شود دیگر، نه، یک قسمی حج انجام بدهیم که تا آن یک قَران آخر از کیسه‌مان نرفته باشد، و آن‌طرف اینها را به حساب بیاورند، می‌خواهیم یک حجی انجام بدهیم، اعمالمان را به نحوی انجام بدهیم که حداکثر استفاده را از این مسئله کرده باشیم.

با توجه به مطالبی که خُب ما با رفقا این چند شب بودیم الان همه می‌دانند، این چه می‌شود؟ حج کاسبی، کاسب‌کارانه، اشکال ندارد چه اشکال دارد؟! تایلند که نرفتند، تایلند و اسرائیل و کالیفرنیا و لس‌آنجلس و اینها که نرفتند، بابا آمده‌اند مکه، مدینه، اینجا رفتند دیگر، خُب حق دارند به خدا بگویند: خدایا حالا که ما آمدیم اینجا ... حالا صحبت این است اگر آنجا برویم اقلًا انصاف داشته باشیم گردن خدا نگذاریم: خدایا به‌خاطر تو تایلند رفتیم! یا لس‌آنجلس رفتیم، اقلًا آن‌قدر مثل اینکه مردم انصاف دارند که آنها را گردن خدا نمی‌گذارند، این خدای مظلوم بیچاره هزارجا در دنیا ما می‌رویم، به حساب او نمی‌گذاریم همین که یک مکه و مدینه می‌رویم به حسابش می‌گذاریم: خدایا مدینه آمدیم، حواست باشد! آمدیم اینجا و مکه رفتیم! بله، دیگر آمدیم! دیگر خودت گفتی بیا! اگر نه خُب ما را روز قیامت دراز می‌کردی، مجبور بودیم دیگر حالا بالاخره احتیاط کنیم، یک فکری هم برای فردایمان بکنیم، پول خرج کردیم و همین‌طوری آمدیم و ... این می‌شود حج معامله‌ای، حج کاسب‌کارانه، حج دادوستدی، حج بده بستانی، این حج! آن‌وقت حالا جالب اینکه آن افراد و وعاظ و آن [مسؤل‌] کاروان و افراد، خب این مطالب را آنها گفته بودند یعنی مجموعا صحبت می‌کردند می‌خواهم بگویم که در این فضا بود.