جایگاه خداوند در عالم وجود و موقعیت انسان در مقابل او

ما هم طبق فرمایش امام سجاد خدایا با تو عمل می‌کنیم، اولا تو همه چیز هستی و وجود تو همه عوالم را گرفته، حتی مای فقیر را و هیچ سر سوزنی باقی نگذاشته است، این یک. بعد ما آن سر سوزن هم نیستیم، صفرِ صفرِ صفر هستیم، این هم دو. سومی این‌که خیلی خب حالا می‌خواهی با ما چه کار کنی؟ می‌خواهی با ما به قهرت و غضبت عمل کنی یا به رحمت و عطوفتت؟ محض رضای خودت بیا به همان دومی که عطوفت است، عمل کن! خدا می‌گوید باشد عیب ندارد، اگر واقعا تو تا این‌جا آمدی، تا این‌جا پای کار هستی و هیچی را برای خودت نمی‌گذاری، هیچ تعلقی را دلت نمی‌خواهی نگه داری و واقعا همین‌طور است، ما هم بخیل نیستیم، ما هم بالاخره یک خدایی هستیم برای خودمان. ما را چه سود که بیاییم بنده خود را به جای این‌که مورد عطوفت و رحمت قرار بدهیم، مستوجب عقاب کنیم، چه گیرمان می‌آید؟

واقعا آدم این بزرگان و این اهل معرفت را وقتی می‌بیند با خدا مناجات می‌کنند [متعجب می‌شود]. اصلا یکی از عبارت‌هایش برای أمیرالمؤمنین است یا امام حسین است که می‌گوید خدایا تو را چه سود که بیایی من را به جای این‌که مورد رحمتت قرار بدهی، مورد عقاب و عقوبت خودت قرار بدهی! چقدر این عبارت عبارت عجیبی است. واقعا آقا از خدا چه کم می‌شود؟ نه حتما خدا می‌آید و عقاب می‌کند که نه من تو را چه کار می‌کنم. نه! ما اگر بدانیم این خدای ما چه قدر خدای عطوف و رئوفی است، اگر بدانیم این مطلب را و اگر آن‌چه را که برای بزرگان روشن شده و در مقامات به آن رسیدند و در مشاهدات رسیدند، بدانیم؛ دیگر می‌گذاریم هر کاری دلمان می‌خواهد انجام می‌دهیم.

[بایزید] گفت که ذره‌ای از آن رحمتت را اگر به این خلائق بگویم، دیگر تا روز قیامت کسی عبادتت نمی‌کند. خدا گفت: نه! نه! نگو! آن چه که می‌گویی من انجام می‌دهم و تو هم سرّ نگه دار! ما هم خلاصه عمل می‌کنیم، بگذار کارمان بگذرد و دنیا را به هم نریز با این افشای سرّ! خلاصه یک هم‌چنین دریایی است، یک هم‌چنین اقیانوس بی‌کرانی است رحمت پروردگار.