اهمیت جایگاه عقل در مسیر سیر و سلوک

أعوذُ بِاللَه مِنَ الشَّيطانِ الرَّجيم‌

بِسمِ اللَه الرَّحمَنِ الرَّحيم‌

وصلَّى اللَه عَلَى سيّدنا و نبيّنا أبى‌القاسم مُحَمّدٍ

وعلى آله الطّيبين الطّاهرين و اللعنة عَلَى أعدائِهِم أجمَعينَ‌

در راه كه می‌آمدم با خودم فكر كردم راجع به چه مسئله با دوستان صحبت كنم؟ گفتم شاید اگر این مجلس، مجلس سوال و جواب و پاسخ باشد شاید بهتر باشد و هر سوالی در هر زمینه‌ای، راجع به مسائل خانوادگی و مسائل سلوكی، مسائل علمی‌البته غیر از مسائل فقهی كه خب آن بحثش جدا است حتی اگر هم مسئله فقهی هست كه به درد عموم می‌خورد، علی كل حال تا جایی كه وقت اقتضا می‌كند مسئله یا مشكلی اگر در ذهن هست این مطرح شود تا این كه اگر مطالبی در ذهن هست این مطالب به صورت شفاف صحبت شود اما قبل از این كه به این مسائل پرسش و پاسخ بپردازم مناسب می‌بینم یك چند دقیقه‌ای راجع به ملاك عقل و ملاك سایر فرق و سایر مكاتب یك صحبت اجمالی داشته باشیم‌

پیغمبر اكرم صلی اللَه علیه و آله و سلم به امیرالمؤمنین علیه السلام فرمودند: یا علی اذا رأیت امر الناس یتقربون الی بارئهم بانواع البرّتقرب الیه بعقلك فتسبقه‌¹ ای علی وقتی كه نگاه می‌كنی می‌بینی مردم با انواع كارهای ظاهر، نوافل، امورات مستحبی، عبادات، انفاق و اعمال ظاهری به سوی پرودگار خود تقرب می‌جویند تو با عقل خود به سمت او حركت كن و راه او را بپیما، از آنها پیشی خواهی گرفت. با توجه به این كه كارهایی را كه انسان انجام می‌دهد این كارها تمام از نقطه نظر صحت و بطلان و از نقطه‌نظر ارزش و ضد ارزش، تابع نیات و مقاصد است یعنی ممكن است شخصی عملی را انجام بدهد نیت او نیت غیر صالحی باشد و در ظاهر این عمل عمل مناسبی است، این عمل هیچ ارزشی در پیشگاه پروردگار و در مزمار سنجش پیش ملائكه پروردگار ندارد چون باطن باطن صحیح و سالم نیست باطن باطن معیب است خراب است.